Η Χριστουγεννιάτικη Ιστορία μου: Η Νεογλώσσα και ο Λόγος

ΕΥΗ ΒΟΥΛΓΑΡΑΚΗ -ΠΙΣΙΝΑ, Κοσμολογία 2013

Ακρυλικό σε καμβά. Διαστάσεις 50 x 60 cm.

Μια σύγχρονη νεογλώσσα κενολογεί αδιάκοπα για τη σωτηρία. Η λέξη σέρνεται στα πεζοδρόμια του δημόσιου διαλόγου. Όλα όσα ξέραμε, τα ξεχνούμε, για να γίνουμε πιστοί υπήκοοι ενός νέου πολιτεύματος, της νέας εποχής. Εδώ η πολιτική υποτάσσεται στην οικονομία. Και η οικονομία σε αριθμούς. Η «σωτηρία» και η «επιτυχία» εναλλάξ περιγράφουν το σακάτεμα της ζωής ενός ολόκληρου λαού.

Στα ίδια θέματα αναφέρεται και η θεολογία. Στο καινό μήνυμα του Ευαγγελίου, «γεννάται ημίν σήμερον σωτήρ». Τον συναντούμε στη φάτνη, άστεγο και ανέστιο.

Αυτόν που όντας άχρονος Θεός έγινε εν χρόνω άνθρωπος, και φίλιωσε η αιωνιότητα με την Ιστορία.

Αυτόν που ήταν Λόγος και έγινε σάρκα, για να συνταιριάξει το νου με το κορμί και την καρδιά.

Αυτόν που μίσησε τους φαρισαίους, αγάπησε τους απόκληρους, σταυρώθηκε ως αναρχικός επαναστάτης.

Αυτόν που δεν ζήτησε ξένες θυσίες για τη σωτηρία, αλλά θυσιάστηκε ο ίδιος, λύτρο αντί πολλών.

Αυτόν που με το θάνατό του πάτησε τον θάνατο.

Μιας άλλης τάξης Οικονομία, μιας άλλης τάξης Σωτηρία. Χριστός εσαρκώθη και ζωή πολιτεύεται.

Ενάντια στη σύγχρονη φενάκη και αλογία μιας χαμοζωής, σκυφτής ζωής, γιορτάζουμε τη συνάντηση με τον υπέρ λόγον Λόγο.

«Θεός επί γης, υψώθητε»!


***********************

Το άρθρο αυτό γράφτηκε για το Χριστουγεννιάτιο αφιέρωμα της εφημερίδας Αυγή με τίτλο: Η Χριστουγεννιάτικη Ιστορία μου, Μια εφημερίδα που άνοιξε το παράθυρο της ενημέρωσης για να μπει λίγος αέρας του δρόμου... Κάπως έτσι, ο λόγος της έντυπης δημοσιογραφίας συναντήθηκε με τον λόγο μιας άλλης "σφαίρας", με ποικίλες προσωπικές ματιές. Η ιδέα ανήκει στον Βιβλιοθηκάριο. Στο φύλλο των Χριστουγέννων μετέχουν 6 φίλοι μπλόγκερ. Η ίδια ενότητα συνεχίζεται με άλλες συμμετοχές και στο πρωτοχρονιάτικο φύλλο,. με τίτλο: Η Πρωτοχρονιάτικη Ιστορία μου.

Στο αφιέρωμα συμμετέχουν οι μπλόγκερ:


Κυνοκέφαλοι: Media Vox
Το Βυτίο: Ικανοποίηση
Ο Τσαλαπετεινός: Πενήντα γουλιές Χριστούγεννα
Ποδηλάτισσα: Δεν είναι το δέντρο μου
Ιφιμέδεια: Η μαγική μου σφαίρα




[οι μπλόγκερ των Χριστουγέννων]

Ο βιβλιοθηκάριος: Δίπλα στο τζάκι
Το ερυθρό καγκουρώ: Να πρατιγάρεις στο Κάρντιφ
Silencrossing: Σκορπισμένοι
Τα χαμένα επεισόδια: Εκεί που κρέμεται η κλωστή
Αναγεννημένη: Γιορτές; Όχι δα
Rubies and clouds (RubinakiM): Το εκκρεμές
Rubies and clouds (Nefosis): Προσμονή
George le Nonce: Poor flesh, sad bone
Το καραντί: Δεν ξέρει ο κόσμος να ζει, κατέβα να πάμε μαζί
Passionflower: Τα Πάνω-Κάτω
Αντιδρασέξ: Χριστουγεννιάτικη (;) αλληλεγγύη!
Μπανάνα: Μπεν Μαρί

[οι μπλόγκερ της Πρωτοχρονιάς]

Υπάρχει και μια ιστορία που μας την πήραν οι καλικάντζαροι:

Kizilkum: Καλειδοσκόπιο

Ξυλαράκια και Χρώματα

 Απλότητα

Ακρυλικό σε ακατέργαστο ξύλο πεύκου. Διαστάσεις 10,5 x 14,00 cm.

Τελειώσαν οι καμβάδες μου, μα δεν τελειώσαν τα κέφια μου για ζωγραφική.

Κι εκεί που αναρωτιόμουν τι θα μπορούσα να πασαλείψω με χρώματα, ο γείτονάς μας μάς ρώτησε μήπως τυχόν χρειαζόμαστε ξύλα για το τζάκι. Προσπαθεί μόνος του να χτίσει το σπίτι του, και έχει κάθε λογής ξύλα οικοδομής για πέταμα. Μόνο να προσέξουμε, έχουνε πρόκες.

Μα και βέβαια χρειαζόμαστε, πόζες θα παίρνουμε τώρα; Οι άντρες του σπιτιού, πολύ προκομμένοι και διόλου καλομαθημένοι, κουβάλησαν τα ξύλα. Ένας μεγάλος σωρός βρίσκεται κάτω στην αυλή. Κάθε τόσο ανεβάζουμε σανίδια και σανιδάκια με μπαζότσαντες, αυτές τις λινάτσες τις πλεχτές από πολυπροπυλένιο, διαστάσεων ενός κυβικού. Για να ανέβει μια τέτοια τσάντα, γεμάτη, δεν φτάνουν τ’ αγόρια. Βοηθάμε και οι γυναίκες.

Στο τζάκι μαζί με τα κούτσουρα, ρίχνουμε και τα σανιδάκια. Τα σανιδάκια κάνουν τη μεγαλύτερη φλόγα, μα θέλουν προσοχή. Και για τις πρόκες και για τις σπίθες. Ευτυχώς είναι καθαρά ξύλα, χωρίς προσμίξεις και βερνίκια.

Τα ρίχνω λίγα λίγα, να κρατιέται το σπίτι ζεστό. Έχω γίνει μεγάλη μαστόρισσα στη φωτιά, σχεδόν ινδιάνα. Καθώς τα ρίχνω, ξακρίζω και μερικά καθαρά σανιδάκια.

Αυτά είναι για ζωγραφική. Άλλοτε τα ζωγραφίζω με λεπτομέρεια, κι άλλοτε φτιάχνω σκαριφήματα. Σε ένα πεντάλεπτο, σκάρωσα μια γυναίκα, με άσπρο, μαύρο, σιένα και ώχρα. Μου αρέσει να ζωγραφίζω ανθρώπους, έχουν πνοή. Τους αγαπώ τους χαρακτήρες που ζωγραφίζω. Άλλωστε αν δεν αγαπήσεις κάτι, πώς να το ζωγραφίσεις;

Η μινιμαλιστική μου αποτύπωση της γυναίκας με ικανοποιεί. Αφού την ολοκλήρωσα, ανακάλυψα ότι λείπει το ένα πόδι, από το γόνατο και πάνω. Και όμως, παρά τις ασυνέχειες, η γυναίκα μου έχει συνέχεια. Και ακόμα έχει κίνηση, έχει ρυθμό...

Μου αρέσει επίσης το γυμνό, καθώς φτάνει στον πυρήνα της ανθρώπινης υπόστασης.

Γυμνοί γεννηθήκαμε και γυμνοί θα πεθάνουμε.

Η γυμνότητα μπορεί να είναι η απόλυτη ένδεια, μπορεί όμως να είναι μια απόλυτα παραδείσια κατάσταση.

Πολλοί συνάνθρωποί μας ζουν σήμερα την απόλυτη ένδεια. Αλλά και πολλοί συνάνθρωποί μας νιώθουν την εμπειρία τού μάνα, που κάθε μέρα έστελνε ο Θεός στο λαό του στην έρημο.

Η φτώχεια είναι κατάρα κι ευλογία.

Κοινωνικά θα αγωνιστούμε λυσσαλέα ενάντια στη φτώχεια, ενάντια στην αδικία. Σε προσωπικό επίπεδο –και όχι στην απόλυτη ακρότητά της– μπορούμε να γευόμαστε τη φτώχεια ως καλογερική, ως εμπειρία ελευθερίας.

Κάποια φορά, με χρόνους με καιρούς, θα μιλήσουμε πιο ανοιχτά για τις όψεις της φτώχειας στην πραγματικότητα της καθημερινότητας...

Για την ώρα, ετοιμάζουμε μέσα μας τη μεγάλη γιορτή.

Απλότητα! Ευλογημένη απλότητα. Θα γιορτάσουμε Χριστούγεννα με απλότητα, καταπώς ταιριάζει στον εν σπηλαίω τεχθέντα.

Χειμερινὸ Ἡλιοστάσι

Χειμερινὸ ἡλιοστάσι

Ἀχνίζει ἡ πλάση

Κι οἱ κορυφογραμμὲς

Σὰν μολυβιὲς

Σβησμένες μὲ τὸ δάχτυλο

Τὰ φύλλα στραφταλίζουν

Στὰ πουρνάρια

Οἱ μεταλλικὲς

Προσμίξεις τῆς μαύρης

Πέτρας οὐρανὸ ἀντιφεγγίζουν

Ὁ ποιητὴς ἀνακούρκουδα

Στὸ χῶμα τὸ στεγνὸ

Σὲ εὐλογεῖ

Προσμένοντας τὸν αἴτιο

Τοῦ χαδιοῦ τῆς ἡλιαχτίδας

Δὲν ἀργεῖ. Εἶναι καιρὸς

Νὰ ’ρθεῖ ὁ ἥλιος ὁ νοητός

Ἥλιος δικαιοσύνης

Σ’ Αὐτὸν θ’ ἀναπαυτεῖ μὲς στὸν χειμώνα

Η Κατάφαση της Ιστορίας

Με Αφορμή την Εμπειρία των Χριστουγέννων

 

Σημείο αντιλεγόμενο στη διάσταση του χρόνου ο γεννηθείς Χριστός. Σημείο τομή στην ιστορία, πύλη εισόδου του άχρονου στα περιγιάλια τα δικά μας, στην αρμύρα και τον αέρα της θάλασσας, στη μεσογειακή μας γειτονιά. Ο προαιώνιος Λόγος, ο ἐν ἀρχῇ, σὰρξ ἐγένετο, λιγάκι μελαχρινή.

Χαιρόμαστε με το ζευγάρωμα ουρανού και γης, το λώρο τον ομφάλιο, που όντας Θεού Υιός, και Θεός ο ίδιος, έγινε γιος τ’ ανθρώπου.

Σημείο αντιλεγόμενο στο χωροχρόνο, καθώς ο χρόνος παραδοσιακά μετριέται  χωρικά. «Χρόνος δὲ ἐστὶ τὸ συμπαρεκτεινόμενον τῇ συστάσει τοῦ κόσμου διάστημα» (Μ. Βασίλειος).[1] Ο κύκλος της ζωής δεν είναι πια ο κύκλος της φθοράς, βασίλειο ενός αρχαίου ανθρωποβόρου θεού, του Κρόνου-χρόνου, κράτος αναπόδραστου θανάτου.

Ο χρόνος δεν είναι η στιγμή που περνά και χάνεται, πραγματικά ανυπόστατη.

Ο χρόνος δεν είναι η σειραϊκή εξέλιξη ενός αφελούς νομοτελειακού, οιονεί μεταφυσικού εξελικτισμού, που αγνοεί τη θεμελιώδη προϋπόθεση της ελευθερίας.

Ο χρόνος δεν είναι ο υποκειμενικά βιωμένος χρόνος μιας ιδιωτικής ηδονής ή αυτοεκπλήρωσης, συνοδευόμενης από μοναξιά.

Ο χρόνος δεν είναι η ανάκλησή του στη συνείδηση, η ανάμνηση, μια απεγνωσμένη ατομική προσπάθεια να σταματήσει κανείς το αδυσώπητο αργοκύλισμά του, να τον μουμιοποιήσει σε μια θανατερή ακινησία.

Είναι λειτουργικός χρόνος, ενεστωτικός, παροντικός, κοινωνικά βιωμένος, σε πλήρη συνάντηση, πρόσωπο προς πρόσωπο. Γι’ αυτό και η λειτουργία είναι έργο λαού, η εκκλησία συνάθροιση ἐπὶ τῷ αὐτῷ.

Στο αείποτε παρόν του βιωμένου χρόνου της θείας Λειτουργίας ζούμε δυναμικά την  αιωνιότητα. Και συνάμα κατευθυνόμαστε σε μια προοπτική, της Δευτέρας του Παρουσίας. Η αιωνιότητα είναι κατεξοχήν η παρουσία Του (Dasein),[2] η ηδονή η υπέρτατη και όχι το αργοκύλισμα των στιγμών σε αφόρητη πλήξη.

Ο Χριστός ανοίγει τον χρόνο από την κατανόησή του ως φυσικού χρόνου, και λευτερώνει το χώρο από κάθε καταναγκασμό.[3] Με την εισβολή του «καιρού» της «αιωνιότητας», ο άνθρωπος βιώνει το χωροχρόνο ως δημιουργία στο τώρα.

Οι επαναστάσεις, οι κάθε λογής κοινωνικές ανατροπές, βιώθηκαν πάντα ως ανάσχεση της χρονολογικής ροής και αιχμαλώτιση του χρόνου (W. Benjamin).[4]  Εδώ ξεκινά η πραγματική ιστορία, όχι ως αυτό που έγινε και αυτό που παρήλθε, αλλά ως αυτό που δημιουργήσαμε και είναι γεγονός (από ρίζα παρακειμένου, δηλαδή παροντικού χρόνου, του ρήματος γίγνεσθαι) καθοριστικό για το παρόν και το μέλλον. Το αίτημα του ανθρώπου να αλλάξει το χώρο του, να αλλάξει την κοινωνία, συνοψίζεται και ως αίτημα μεταμόρφωσης του χρόνου. Η δυναμική δράση του ιστορικού υποκειμένου, της κοινωνίας των πολιτών και η δημιουργία στο παρόν, καθώς και η «μηχανή του χρόνου» που λέγεται «μετάνοια» ταράζει και μεταμορφώνει τα νερά της ιστορίας.

«Όσο κινούμαστε στον ορίζοντα της μηδενισμένης εμπειρίας του χρόνου, δεν είναι δυνατόν να υπεισέλθουμε στην αυθεντική ιστορία», υποστηρίζει ο G. Agamben.[5]

Όταν η εμπειρία του χρόνου καταυγάζεται από το φως της αιωνιότητας, είναι η ώρα της Ιστορίας.

---

[1] Κατὰ Εὐνομίου Λόγος Α΄/ ΒΕΠ 52, 181,12.

[2] Martin Heidegger, Είναι και Χρόνος, πρόλ. μτφρ. σχόλ. Γ. Τζαβάρας, Αθήνα, Δωδώνη: 1978, τομ. 2, σσ. 630 εξ.

[3] Αἰών διάστημα ἀχρόνως ἀεὶ ῥέων

     χρόνος δέ, μέτρον ἡλίου κινήσεως.

Γρηγόριος Θεολόγος, Ἔπη Θεολογικά, Ἠθικά: ΛΔ’  Ὄροι Παχυμερεῖς / ΒΕΠ 61, 222,6-7.

[4] Θέσεις για τη Φιλοσοφία της Ιστορίας, μτφρ. Μ. Παράσχης, Αθήνα: Ουτοπία, 1983.

[5] Χρόνος και Ιστορία: Κριτική του Στιγμιαίου και του Συνεχούς, μτφρ. Δ. Αρμάος, Αθήνα:  Ίνδικτος, 2003, σ. 31.