22 Μαΐ 2016

Στάκαμαν και η Μεγάλη Σύνοδος



Η εικόνα απεικονίζει την Πρώτη Σύνοδο της Νίκαιας. 
Tοιχογραφία του 18ου αιώνα στον Ορθόδοξο Ναό Σταυροπόλεως στο Βουκουρέστι.

[Το κείμενο αυτό πρωτοδημοσιεύθηκε στο Νυχθημερόν]


Όταν ήμασταν παιδιά παίζαμε αυτό το παιχνίδι, το στάκαμαν, που έμοιαζε κάπως με το κρυφτό. Μόλις έβλεπες τον συμπαίχτη σου, του φώναζες «στάκαμαν» και έτσι τον ακινητοποιούσες και τον αιχμαλώτιζες. Σαν να μη μεγαλώσαμε ποτέ, ακόμα πολλοί προσπαθούν να ακινητοποιήσουν τη ζωή, να τη συλλάβουν σαν μια φωτογραφία που φυλακίζει μέσα της το χρόνο. Ακόμα μοιάζει σαν να φοβούνται την κίνηση και την εξέλιξη, το ίδιο το διάβα των καιρών, ίσως ακριβώς επειδή ο χρόνος στον χώρο του κτιστού φέρνει μαζί του τον θάνατο.

Ιδιαίτερα συμβαίνει αυτό σε μια κατηγορία πιστών που διακαώς επιθυμούν να ακινητοποιήσουν την Ορθοδοξία σε φωτογραφικό ινσταντανέ, τραβηγμένο κάποια στιγμή μέσα στο χρόνο. Η ακινησία όμως είναι ίδιο των άψυχων αντικειμένων. Όχι των ζωντανών οργανισμών. Και οι όντως πιστοί δεν κοιτούν πώς να αποφύγουν τη ζωή, αλλά πώς να μετέχουν στην όντως Ζωή του αναστημένου Κυρίου.

Γι’ αυτό διάφορες κινήσεις που προσπαθούν να συντηρήσουν μια ταριχευμένη Ορθοδοξία, παρότι βροντοφωνάζουν την υποτιθέμενη πίστη τους, στην πραγματικότητα διαλαλούν την ολιγοπιστία τους. Η εξύμνηση μιας ιστορικής Ορθοδοξίας των 7 Οικουμενικών Συνόδων, δίχως να δέχεται κανείς τον συνοδικό τρόπο για το σήμερα είναι αναμφίβολα στρεβλή. Είναι σαν να ισχυρίζεται κανείς ότι το Άγιο Πνεύμα εξέπνευσε σε κάποιους παλιότερους ιστορικούς χρόνους. Είναι μια άλλη μορφή θρησκείας του θανάτου του Θεού.

Εμείς όμως λατρεύουμε Θεό τον ζωοδότη, τον θανόντα και αναστάντα, το ύδωρ το Ζων, την οδό, την αλήθεια και τη ζωή. Λατρεύουμε τον ζωντανό και παρόντα στην Ιστορία Θεό, και είμαστε κι εμείς ζωντανοί. Στο πλαίσιο αυτό είναι ακατανόητες οι αντιρρήσεις για τη διεξαγωγή της Μεγάλης Πανορθοδόξου Συνόδου. Όλη η επιχειρηματολογία που διακινείται με προκάλυμμα την παράδοση, στην πραγματικότητα ξεθεμελιώνει την παράδοση. Διότι ξεθεμελιώνει την ίδια την ορθόδοξη εκκλησιολογία, την ίδια την έννοια της Εκκλησίας ως συνάξεως και σώματος Χριστού.

Στο ζήτημα της Συνόδου μπορούμε να εκφράζουμε ενστάσεις ή και ανησυχίες για ορισμένα ζητήματα, να διατυπώνουμε διακριτικά κάποιες απόψεις, να συμβάλλουμε εμπλουτίζοντας τη συζήτηση, αλλά δεν μπορούμε επ’ ουδενί να δείχνουμε τόση ολιγοπιστία και να εκφράζουμε δυσπιστία στην ίδια τη συνοδική διαδικασία. Πόσο μάλλον δεν μπορούμε περίτεχνα μεν, απροκάλυπτα δε, να ισχυριζόμαστε ότι το Άγιο Πνεύμα δεν θα υπάρχει στη Σύνοδο αν δεν συμφωνεί μαζί με τις δικές μας θεωρήσεις.

Ακόμα τραγικότερο είναι το φαινόμενο που επαναληπτικά έχει παρουσιαστεί, να βγαίνουν ιερείς και να μιλούν από άμβωνος ή σε παρασυναγωγές και ειδικές εκδηλώσεις εναντίον της Μεγάλης Συνόδου – προσπαθώντας μάλιστα να αποκόψουν το λαό από τους επισκόπους τους και από τις κεφαλές των εκκλησιών τους. Δεν είναι απλά τραγικό. Είναι μια αισχρή και επαίσχυντη στάση που καταλύει όλη την Ορθόδοξη εκκλησιολογία. Η αποτίμηση αυτή ισχύει ανεξάρτητα από τα ζητήματα που μπορεί να υπάρχουν στην ενότητα των επισκόπων μεταξύ τους ή με το λαό τους, ή ακόμα και με τη δυσκολία ή αδυναμία επικοινωνίας κάποιες φορές με τον λαό.

Η ορθόδοξη εκκλησιολογία δεν επικεντρώνεται στο πρόσωπο μεμονωμένων ή συνασπισμένων ιερέων. Οι φίλτατοι μα τόσο πεπλανημένοι αυτοί αδελφοί ας σιωπήσουν πια ή ας αναλάβουν τις συνέπειες των έργων τους. Ας ανοίξουν μια δική τους παρασυναγωγή, γιατί περί αυτού πρόκειται. Είναι ο συνδυασμός μιας ιδέας περί ατομικού αλαθήτου με μια προτεσταντική εκκλησιολογία, με τρόπο που μήτε οι ετερόδοξοι σήμερα θα υπηρετούσαν. Ασφαλώς πρόκεται για μια σχισματική αντίληψη ή για μια προσωπολατρία του ‘Κηφά’ ή του ‘Απολλώ’ και πάντως όχι του Χριστού. Είναι βέβαιο ότι το κίνητρο περί της προστασίας της Ορθοδοξίας είναι απλώς προπέτασμα καπνού. Γιατί δεν απομένει μήτε ίχνος μήτε κέλυφος Ορθοδοξίας σε τέτοιες θεωρήσεις.

Δυστυχώς αυτές τις πρακτικές τις επαναλαμβάνουν οι ίδιοι κύκλοι ξανά και ξανά, επικυρώνοντας διαρκώς την ίδια τους την αισχρότητα. Ψευδώς εξάλλου επικαλούνται ονόματα αγίων, γιατί δεν υπάρχει άγιος του Εικοστού αιώνα που να μην τίμησε επίσκοπο ή Πατριάρχη.

Σήμερα που γράφονται αυτές οι γραμμές τιμά η Εκκλησία μας τη μνήμη του αγίου Κωνσταντίνου και της μητέρας του της αγίας Ελένης. Είναι λοιπόν ευκαιρία περίσκεψης, γιορτής και πανήγυρης και ζωντανής ανάμνησης της Α' Οικουμενικής Συνόδου και της τεράστιας σημασίας της.

Ίσως χρειαζόταν και σήμερα το σθένος και η αγιοσύνη του αγίου Νικολάου, που δεν δίστασε να αστράψει χαστούκι στον Άρειο. Πρέπει όλοι να αναλάβουμε τις ευθύνες μας καθώς έχει περισσέψει ο μη κατ' επίγνωση σκοτεινός ζήλος και βασιλεύει η αναίδεια κάποιων που δεν συμπεριφέρονται ως ιερείς αλλ’ ως μαινάδες. Διότι η διαρκής διαβολή είναι έργο του διαβόλου.

Και επειδή η πλειονότητα τέτοιων παρασυναγώγων είναι οπαδοί της ακρίβειας, ενώ δεν αναγνωρίζουν την αγάπη ως την κατεξοχήν οντολογία του Τριαδικού Θεού, αλλά την υποβιβάζουν και τελικώς την απορρίπτουν ως συναισθηματικά σάλιατα, οφείλουμε με τη γλώσσα της ακρίβειας να εκφράσουμε την αγάπη μας. Πολύ αυστηρά, όσο είναι καιρός μετανοίας. Με πολλή αγάπη.

Η αυστηρότητα εν προκειμένω δεν αφορά την κριτική προσέγγιση στα όποια τεκταινόμενα, θεμιτή και συζητήσιμη, αφορά ιδίως την εμπάθεια και τη δαιμονική πεποίθηση πως κάποιοι ζηλωτές θα σώσουν την Εκκλησία. Είναι έκκληση να αφήσουν τα υπερφίαλα σχέδια και τους συνδικαλισμούς και να ασχοληθούν με τη δική τους σωτηρία εν Εκκλησία, αφήνοντας ήσυχο αυτό το λαό.

Περίσσεψαν οι οργανώσεις, τα παπαδοσυνδικάτα, οι ομιλίες "διαφώτισης", δηλαδή πλήρους συσκότισης, ο φονταμενταλισμός και το κήρυγμα μίσους που ονομάζουν αρετή. Περίσσεψε η εγωπάθεια και η υπερφίαλη εμμονή στο ίδιον θέλημα.

Ας χαρούμε τη Σύνοδο και την κοινωνία αγάπης των κατά τόπους οικουμενικών Εκκλησιών μας, εμπιστευόμενοι τη διαβεβαίωση του Κυρίου ότι «ὅπου εἰσί δύο ἤ τρεῖς συνηγμένοι εἰς τό ἐμόν ὄνομα, ἐκεῖ εἰμι ἐν μέσῳ αὐτῶν» ( Μτ 18, 20).



----------------------------------------

Σημ. Σε περίπτωση αναδημοσίευσης παρακαλούμε να τηρείται η δεοντολογία. Το κείμενο να αναδημοσιεύεται με τον αρχικό τίτλο του και με ενεργό link στην πηγή.

14 Απρ 2016

Ας προσευχηθούμε...



Με αφορμή την αυριανή επίσκεψη του πατριάρχη Βαρθολομαίου, του πάπα Φραγκίσκου και του αρχιεπισκόπου Ιερωνύμου στο νησί της Λέσβου





Ο Περιπατητής.
Ακρυλικό και Μολύβια σε καμβά.
Διαστάσεις 30 X 25 εκ.
Κυριακή 26 Ιουλίου 2013


Για μια μεταχριστιανική Ευρώπη και για μια καθημαγμένη Μέση Ανατολή δεν ξέρω τι μπορεί να σημαίνει η αυριανή επίσκεψη του πατριάρχη Βαρθολομαίου, του πάπα Φραγκίσκου και του αρχιεπισκόπου Ιερωνύμου στο νησί της Λέσβου.


Για όσους όμως πιστεύουμε στο πρόσωπο και την αγάπη του Εσταυρωμένου σημαίνει πάρα πολλά. Δεν είμαι σε διάθεση για πολλές αναλύσεις. Άλλωστε νομίζω ότι με λίγη καλή θέληση ο καθένας μπορεί να κατανοήσει πολλά.


Είμαι σε διάθεση προσευχής για αυτό που θα συντελεστεί αύριο, και αυτός είναι ο τρόπος της δικής μας παρουσίας, της δικής μας συμμετοχής σε αυτό που θα συντελεστεί.


Ιδιαίτερα συνέχει το νου και την καρδιά, συγκλονίζει τη σκέψη η επιμνημόσυνη δέηση για όσους, τις εκατοντάδες εκείνες, πήρε σιωπηλά η θάλασσα μέσα στη σιωπηλή μας αδιαφορία. Μια εκκρεμότητα, βάρος στην ψυχή τόσα και τόσα χρόνια, για ένα έγκλημα που συντελείται στα ανέμελα γαλάζια μας νερά κάπως θεραπεύεται και παρηγορείται αύριο.


Ας προσευχηθούμε λοιπόν για την ανάπαυση της ψυχής όλων εκείνων που άδικα χάθηκαν, που δεν πρόλαβαν να γνωρίζουν τον ήλιο και το χάδι μας.


Ας προσευχηθούμε η αγάπη του Χριστού να μαλακώσει τις καρδιές των ανθρώπων, ιδίως τις πολύ σκληρές καρδιές των ανθρώπων της εξουσίας.


Ας προσευχηθούμε για τη χώρα μας και τους κατοίκους της, Έλληνες και φιλοξενούμενους. Ας προσευχηθούμε κατά της αδικίας και υπέρ της Βασιλείας Του. Ας προσευχηθούμε, ένα ένα με τη σειρά, όλα τα αιτήματα του Πάτερ ημών.


Ας προσευχηθούμε για την εν Χριστώ ειρήνη, δικαιοσύνη και καταλλαγή μεταξύ των ανθρώπων.


Ο "Περιπατητής" είναι μια εικόνα που τόσα χρόνια με στοιχειώνει. Ας προσευχηθούμε να βρούμε τη συγνώμη Του για το τόσο κακό το οποίο έχουμε κάνει μες στην αδυναμία μας. Ας προσευχηθούμε να έχουν ανάπαυση οι νεκροί και να ζήσουν οι ζωνταντοί.


4 Ιαν 2016




Για να γράψει κανείς λογοτεχνία, δεν χρειάζεται να είναι κανείς ερωτύλος, κατεστραμμένος ή καταραμένος.

Χρειάζεται να έχει (έστω λίγο) χρόνο, να μπορεί να αφήνεται στις αισθήσεις του, να αντιλαμβάνεται τα αισθήματά του, να παρατηρεί με προσοχή το γύρω του και το μέσα του.

Να νιώθει ως ανάγκη την έκφραση, να επικοινωνεί μέσω της γραφής. Χρειάζεται να ασχολείται με τη γραφή, σε πολυετή άσκηση, μέσα από την ανάγνωση αλλά και το γράψιμο.

Χρειάζεται να έχει ταλέντο, αλλά κυρίως να καταβάλει το τίμημα του μόχθου.

Χρειάζεται να έχει κάτι να πει, και ιδίως να είναι ερωτευμένος με τη ζωή.

Δεν χρειάζεται να συμβιβάζεται με πολύ μεγάλες ευκολίες, αλλά μήτε να βάζει τον πήχη υπερβολικά ψηλά. Σημαντικά πράγματα, με υπέροχο τρόπο, έχουν πει πολλές φορές αρκετοί άνθρωποι. Δεν είναι ανάγκη να επιδιώκει να διακριθεί, αλλά να εκφράσει μιαν αλήθεια, απλή ή σύνθετη, μιαν αλήθεια προσωπική. Η δίωξη της διάκρισης είναι παραλυτικός στόχος, γεννά αμηχανία ή ίσως και αφωνία. Ίσως, πάλι οδηγεί σε μια υπερπαραγωγή, γεμάτη συμβατικά ψεύδη, μια δήθεν έκθεση που ακυρώνει τη σχέση με τον αναγνώστη.

Δεν χρειάζεται κανείς να φθονεί όσους έχουν πει σημαντικά πράγματα, μήτε να προσπαθεί ψυχαναγκαστικά να τους υπερβεί. Χρειάζεται απλώς να κινείται (αναγνωστικά) ανάμεσά τους, να τους συναναστρέφεται, και να συνομιλεί μαζί τους με τα δικά του γραπτά. Μια τέτοια συνομιλία δεν είναι αντιμαχία, μπορεί να είναι συζήτηση, απλώς ένας ψίθυρος, μια γλυκιά φλυαρία, μια κατά καιρούς αναγκαία σιωπή, μια διαρκής συνύπαρξη.

Όταν ένας άνθρωπος έχει πάστα γραφιά, μόλις βρεθεί το κενό του χρόνου, μόλις ο καιρός του παίξει αλέγκρα μουσική, ή μόλις ο πόνος, ο έρωτας, η θλίψη, ο φόβος, η φιλία, σταματήσουν για λίγο το χρόνο, θα ξεπηδήσει από μέσα του αβίαστη η γραφή ως έκφραση.

Η αξιόλογηση θα έρθει στην πορεία, ως αυτοαξιολόγηση, και ως κριτική συνάντηση με τον αναγνώστη.

Για να παραφράσω ένα σχόλιο του Πολ Λεμέρλ για τον Θεόδωρο τον Στουδίτη, είναι η δύναμη του χαρακτήρα ενός συγγραφέα, και η αυθεντικότητά του θα προσέθετα εγώ, που θα τον σώσει αναμφίβολα από την κοινοτοπία.

Πρώτη Δημοσίευση: Περιοδικό Φρέαρ.

Φωτογραφία: Harry Gruyaert. [Επιλογή Δημήτρη Αγγελή].

25 Αυγ 2015

"Μισώ κάθε λογής νεκρίλα πάντα. Λατρεύω κάθε λογής ζωή"






Το 1924 ο Βλαντιμίρ Μαγιακόφσκι συνέθεσε ένα ποίημα για το ιωβηλαίο των 125 χρόνων από τη γέννηση του Αλεξάντρ Σεργκέγεβιτς Πούσκιν. Δυστυχώς, όσοι από εμάς δεν μοιραζόμαστε τους ήχους, τη χροιά και την ομορφιά της ρωσικής γλώσσας αδυνατούμε να γευθούμε και να κατανοήσουμε το μέγεθος του μέγιστου ρώσου ποιητή, ο οποίος είναι μοναδικός στη λυρικότητα της γλώσσας του. Όσοι όμως έχουμε έστω διαβάσει Πούσκιν από μεταφράσεις, ιδίως εκείνες τις παλιότερες που στεγάζονταν στις εκδόσεις Κοροντζή, έχουμε γνωρίσει από την ποιητική του ένα απαύγασμα, που γλυκά μας μερεύει σαν το ασημένιο φως του φεγγαριού καθώς αντανακλά το λαμπρό χρυσό του ήλιου. Αυτή είναι η μοίρα των μεταφράσεων και ιδίως των ποιητικών μεταφράσεων, πόσο μάλλον όταν πρόκειται για ποιητές που η μουσικότητα της φράσης τους είναι το κατεξοχήν της ποίησής τους.

Το «Ιωβηλαίο» του Μαγιακόφσκι το διάβασα σε απόδοση Γιάννη Ρίτσου, στην εικοστή έβδομη έκδοση ποιημάτων του ποιητή (γραμμένου με –η στην κατάληξη) σε έκδοση του Κέδρου.



Ενώ αγαπώ ιδιαίτερα τον Ρίτσο κι ενώ, ή ακριβώς επειδή, αναμφίβολα λατρεύω τον Μαγιακόφσκι όπως και τον Πούσκιν, δυσκολεύτηκα να διαβάσω την ποιητική απόδοση των ποιημάτων του Μαγιακόφσκι. Η γλώσσα του Ρίτσου, χαρακτηριστική δημοτική μιας άλλης εποχής, ίσως με μετέφερε σε ένα πολύ συγκεκριμένο συγκείμενο, ήλιου λαμπρού και πέτρας, σεμνού κυκλάμινου και ιδρωμένων, ροζιασμένων χεριών που με δυσκόλευε να τοποθετηθώ στην ατμόσφαιρα του λεπτού φιλτραρισμένου φωτός της πλατιάς και αχανούς ρωσικής (σοβιετικής) επικράτειας. Χρειάστηκε λίγος χρόνος για να συνηθίσω, και φωναχτή ανάγνωση, που συνέβαλε στο ξεπέρασμα των ορθογραφικών ιδιοτροπιών και με επικέντρωνε στην ίδια την ποίηση.

Όταν έφτασα στο «Ιωβηλαίο», κάπου στο μέσον του βιβλίου, είχα εξοικειωθεί.Σχεδόν μου άρεσε. Μάλλον μου άρεσε, με την επίγνωση ότι το πρωτότυπο θα ήταν κάτι άλλο.

Στο εν λόγω ποίημα ο Μαγιακόφσκι συνομιλεί με τον Αλέξανδρο Σεργκέϊτς (Πούσκιν) ως μεταξύ δύο ποιητών σε εορταστικό ιωβηλαίο. Ο τόνος είναι οικείος, τα κουβεντιάζουν ξεκλέβοντας μια ωρίτσα από την αιωνιότητα. Ο Βλαντιμίρ συστήνεται στον μέγιστο πρόγονό του και του μιλά, του ψιθυρίζει μάλλον, ως ποιητής σε ποιητή για ανθρώπινες αγωνίες και ζητήματα που άπτονται ασφαλώς και της ποίησης. Η αίσθηση της κατηφόρας, μιας κατηφόρας παγκόσμιου βεληνεκούς, οδηγεί τον ποιητή σε μελαγχολίες που του στερούν τη διάθεση να στήνει ομιλίες. Έτσι, κατεδαφίζοντας κάθε πομπώδη προσδοκία από έναν επετειακό λόγο, εισάγοντας ακόμα και χυδαίες δημώδεις εκφράσεις, ο Μαγιακόφσκι γίνεται καθημερινός, όσο και στην απλότητά του βαθιά ουσιαστικός.

Κακὸ μεγάλο τ’ ὄνειρο,
ἀνώφελο νὰ ὀνειρευόμαστε δῶ χάμω.
Πρέπει χωρὶς ἀνασασμὸ
Τὸν ὑπαλληλικὸ νὰ συνεχίζεις καταναγκασμό.


Εντούτοις, μέσα από το παράλογο, γνώρισμα των καταστάσεων της εποχής, μπορεί άξαφνα και αναπάντεχα να συλλάβει κανείς το νόημα των πραγμάτων. Ο Μαγιακόφσκι δίνει συνοπτικά μια συντακτική της ποιητικής του, τοποθετώντας και τους δύο συνομιλητές ποιητές στο πεδίο της μάχης, όπου με ξιφολόγχες επιτίθενται στο λυρισμό, γυρεύοντας την ακρίβεια του λόγου και τη γυμνότητά του. Εδώ ο «λυρισμός» σηματοδοτεί και στοχεύει προφανώς τον πομπώδη επιτηδευμένο λόγο, τον φορτωμένο επίθετα και ανούσια τεχνάσματα που μάλλον σκοτίζουν παρά αποκαλύπτουν την αλήθεια του ποιητή. Και προφανώς δεν ταυτίζεται με τη μουσικότητα και τον λυρισμό, όπως ως ρυθμική και ηχητική τον νοούμε, όταν αναφερόμαστε σε αυτόν ως χαρακτηριστικό της ποιητικής του Πούσκιν. Έχει εξάλλου περάσει ένας αιώνας γεμάτος από την ποιητική δημιουργία του Πούσκιν. Οι δρόμοι και το ύφος της ποίησης έχουν σημαντικά μεταβληθεί, αλλά έχει μείνει αμετάλλαχτη η ποιητική ουσία, ο βασιλικός πολτός της ποίησης, όπως αναγνωρίζει ο Μαγιακόφσκι στον ομότεχνό του.


Περνώντας από τη μια κουβέντα στην άλλη, με την επισήμανση ότι η χώρα του είναι «υπερβολικά φτωχή σε ποιητές» ο Μαγιακόφσκι περιηγείται του ποιητικού τοπίου. Ένα τοπίο ιδιαίτερα οικείο και γνώριμο, όχι μόνο σε όσους ασχολούνται με τα ρωσικά γράμματα και τη ρωσική λογοτεχνία στη διαχρονία της, αλλά και εξαιτίας της αναγωγής της συγκεκριμένης αποτύπωσης σε μια αναγνωρισμένη καθολικότητα, πέρα από τα επιμέρους πρόσωπα. Η τυπολογία προσώπων και καταστάσεων ξεπερνά το ενδιαφέρον της εποχής και του τόπου. Αναδεικνύονται οι φθόνοι, οι ομαδοποιήσεις, οι ανούσιοι ανταγωνισμοί, το τετριμμένο και αφόρητα πληκτικό μιας ποίησης που επιδιώκει να καθιερωθεί χάρη στον εντυπωσιασμό της. Πολλά μέσα στο γενικό πλαίσιο μιας κατηφόρας, στην οποία γλιστρούν και ξεγλιστρούν σαν σε τσουλήθρα κάθε λογής ανθρωπάκια, κυνηγοί του ανούσιου και ανίκανοι να συλλάβουν το ουσιώδες, θυμίζουν τις μέρες μας.

Και με αυτό τον τρόπο προσοικειώνεται κανείς πλήρως το Ιωβηλαίο του Μαγιακόφσκι στην απόδοση του Ρίτσου, καθώς πέρα από κάθε φραγμό του χωροχρόνου, ή της γλώσσας, δηλαδή της σκέψης, η μεγάλη ποίηση αποθέτει ενώπιόν μας τον άνθρωπο στη γύμνια του. Η ποίηση σαρκώνεται και ο ποιητής, αν και δεν θέλει, κερδίζει την αιωνιότητα. Όχι ως νεκρό είδος, αλλά ως παλλόμενη φλέβα, ως ζωή.

Παραθέτω τη χαρακτηριστική κατακλείδα του ποιήματος.

Σὰν τὸν πνευματισμὸ
ἐκείνη ἡ φλυαρία.
Οὕτως εἰπεῖν,
σκλάβος τῆς ἴδιας του τιμῆς…
τὸν ἔρριξε μιὰ σφαίρα καταγῆς.
Ἕνα σωρὸ ἀπὸ δαύτους
ὣς μὲ τὰ σήμερα κυκλοφοροῦνε,
συμμορία —
τῶν γυναικῶν μας
κυνηγοὶ
κάθε λογῆς.
Εἶναι καλὰ σ’ ἐμᾶς ἐδῶ
στῶν Σοβιέτ μας τὴ χώρα.
Μπορεῖς νὰ ζήσεις, νὰ δουλέψεις
μιὰ δουλειὰ συντροφική.
Μονάχα, νά,
πού, δυστυχῶς,
ποιητὲς δὲν βρίσκεις τώρα
κ’ ἴσως, ποιός ξέρει, κιόλας λέω
νὰ μὴ χρειάζονται κι αὐτοί.
Μὰ εἶν’ ὥρα νὰ τελειώνουμε:
ἡ αὐγὴ
ἔξω ἔχει τὶς μεγάλες της ἀχτίνες ἀμολήσει
Μὴν τύχει κι ὁ ἀστυφύλακας
ἀρχίσει
νὰ σᾶς ἀναζητᾶ.
Σὲ τοῦτο τὸ μπουλβὰρ Τβερσκόϊ
σᾶς ἔχουν τόσο συνηθίσει.
Λοιπόν, ἐλᾶτε,
θὰ σᾶς βοηθήσω νὰ καθῆστε
στὸ βάθρο σας ξανά.
Κ’ ἐμένανε
ὅσο ζῶ
θἄπρεπε νὰ μοῦ στήσουν ἀνδριάντα.
Θἄβαζα κάτωθέ του
δυναμίτη  —
Κι ἄντετε, πῦρ,
στὸν ἀέρα ν’ ἀνατιναχτεῖ.
Μισῶ
κάθε λογῆς νεκρίλα πάντα
Λατρεύω
κάθε λογῆς ζωή.


18 Ιουν 2015

Καιρός για ταξίδι...




Το ρολόι τρέχει, ο καιρός περνάει, δίχως να κοιτάει τη δικιά μας μελαγχολία...

Αλλά ενώ κατανοώ βαθύτατα τον ανθρώπινο φόβο μπροστά στο άγνωστο, τον δισταγμό του να ξεβολευτεί από τον οικείο του χώρο, να διαβεί άγνωστα μονοπάτια, ενώ γνωρίζω πώς οι πραγματικοί ταξιδευτές είναι πραγματικά ελάχιστοι, υπάρχουν φορές που όλοι αναγκαζόμαστε να ταξιδέψουμε παίρνοντας στην πλάτη μας παιδιά και γέρους...

Σκεφτείτε την Ευρώπη στη σχεδιαζόμενή της εξέλιξη, ενός υπερυπουργού Οικονομικών για όλη, σκεφτείτε την αντιπροσωπευτικότητα αυτών των όλων και πιο συγκεντρωτικών θεσμών, σκεφτείτε τη θέση μας στην περιφέρεια και την ισχνή φωνή μας. Δεν θα είμαστε σε καμιά ελληνική δημοκρατία, αλλά σε μια γερμανική αυτοκρατορία με υπηκόους πολλών κατηγοριών. 

Απλώς αφήστε τη φαντασία σας να μιλήσει, ακούστε το κάλεσμα το πιο βαθύ μέσα σας και αναλογιστείτε αν αυτό είναι το μέλλον που μας ταιριάζει, στην καλύτερη και πιο ευνοϊκή των περιπτώσεων. 

Ο υπεσχημένος παράδεισος θα είναι η πιο ανελαστική πρόσδεση στα βάθη της κόλασης...

Το γυαλί έχει ραγίσει. Η εναλλακτική δεν είναι μια νέα εξάρτηση, δεν μπορούμε να περιπέσουμε σε κανενός είδους ετεροκαθορισμό. Μπορούμε όμως να πετύχουμε το σεβασμό των γύρω ξεκινώντας από τον αυτοσεβασμό μας. 

Παρότι είναι πολύ βαρύ για τις δικές μας πλάτες, είναι η ιστορική μας κλήση να γίνουμε ένα παράδειγμα. Αντιπαράδειγμα στην υποβάθμιση της δημοκρατίας στο πλαίσιο της καπιταλιστικής ολοκλήρωσης. 

Η αγάπη έξω βάλλει τον φόβο. Η αγάπη δεν είναι συναίσθημα, δεν είναι ρομαντική φενάκη, είναι κατεξοχήν πολιτική αντίληψη και πράξη.

Αύριο ίσως θρηνήσουμε, δίχως μεγάλη ειλικρίνεια, με δάκρυα κροκοδείλια, μια χαμένη ευκαιρία.


10 Ιουν 2015

Λογοτεχνία και άλλα τινά



Η εικόνα είναι από εδώ



Λογοτεχνία δεν είναι τα βιβλία των φίλων μας...

Θεολογία δεν είναι οι δημόσιες σχέσεις μας...

Πολιτική δεν είναι τα ρουσφέτια μας...




Ἀρχὴ σοφίας ὀνομάτων ἐπίσκεψις.

19 Μαΐ 2015

Το Στήθος


Ενρί Ματίς, Μπλέ γυμνό 1, 1952.



Φρέσκια ψίχα αχνιστού ψωμιού
Το σφιχτό μου στήθος
Κόψτε με το χέρι, φάτε το ζεστό
Να σμιλέψετε ήθος

Πορτοκάλι ζουμερό πάνω σε νερό
Το σφριγηλό μου στήθος
Τη δροσιά του να έχετε
Πιείτε τη χαρά του για χορό και ύφος

Ρουμπινί κρασί αγιωργίτικο
Το πλούσιό μου στήθος
Γουλιά γουλιά απολαύστε το
Θα στεργιωθεί ο μύθος

Μαξιλάρι πούπουλο
Το απαλό μου στήθος
Γευτείτε το μες στο όνειρο
Μονωδιακός ο ήχος

Φάτε με
Πιέστε με
Ρουφήξτε με
Κουράστε με
Κομματιάστε με
Κατασπαράξτε με

Μονάχα μεγαλώστε!


Σημ. Το ποίημα αφιερώνεται στη Μαρία, στις μανάδες και τις κόρες.

19 Απρ 2015

Έρευνα και πίστη. Μια κυριακάτικη, θραυσματική προσέγγιση.



Free from time. Έργο του Ιρανού ζωγράφου Hessam Abrisham. 
Μεικτή τεχνική σε καμβά.



Έχω επιλέξει μεγαλύτερη σιωπή γύρω από τα πολιτικά πράγματα. Αφενός διότι αισθάνομαι την ανάγκη να διαφυλάξω τον λόγο από το να ευτελίζεται σε κραυγές. Αφετέρου διότι έχω από χρόνια εθιστεί στην επιστημονική διάρθρωση του λόγου και στην τεκμηρίωση. Στιγμές διαισθητικής ενόρασης καταυγάζουν με το φως τους και οργανώνουν το λόγο γύρω από άξονα.

Πόση μα πόση διαφορά έχει αυτό από τη μαντική καφενείου, τη μετατροπή του άγχους μας και της κακότροπης αδημονίας μας σε πρόβλεψη, τις κάθε λογής αυτοεκπληρούμενες προφητείες, τις ιαχές που προκύπτουν από τη βαθιά απογοήτευση που γεννά η ψευδαίσθηση της παραδείσιας, δίχως σπίλο, κατάστασης πραγμάτων!

Δεν μιλώ για ό,τι δεν γνωρίζω, και αυτή τη στιγμή είναι πολλά τα άγνωστα σημεία σε μια διαρκώς εν εξελίξει δυναμική κατάσταση.

Μήτε λαχταρώ να οδηγήσω πλήθη, μήτε διά της μπουρδολογίας να υπερυψωθώ πάνω από τα πλήθη. Και δεν θα το ανέφερα καθόλου, αν δεν συνέβαινε να είναι φαινόμενο τόσο βασανιστικά συχνό, όσο και τραγελαφικά προφανές, σε μια προφάνεια εκτυφλωτική για όλους πλην του δύστυχου κάθε φορά εμπλεκόμενου...

Βαδίζουμε σε δύσβατη πορεία, κι ο νους μας πρέπει να είναι άδειος από αγωνιώδη ερωτήματα, οι δυνάμεις μας δεν πρέπει να σπαταλιούνται παρά να συντηρούν τη βέλτιστη φυσική κατάσταση.

Περιφρονώ για πολλοστή φορά τη δήθεν φιλοσοφική απαισιοδοξία, κάστρο απόρθητο για τους περισπούδαστους ρέκτες μιας αέναης καταστροφής.

Παραμένω με τη μαρξιστική θεώρηση, της φιλοσοφίας, της σκέψης, του λόγου που ζητούμενό του είναι να αλλάξει τον κόσμο.

Με δυο λόγια, ζω σε όλο το βάθος την πασχάλια χαρά, τον Αναστάντα και νικητή του κράτους του θανάτου.

Ἀνέστη Χριστὸς καὶ νεκρὸς οὐδεὶς ἐν τῷ μνήματι.

Ἀνέστη Χριστὸς καὶ πεπτώκασι δαίμονες.

Ἀνέστη Χριστὸς καὶ ζωὴ πολιτεύεται.

31 Ιαν 2015

Πέτρα την Πέτρα







Με ροζιασμένα χέρια
Πέτρα την πέτρα
Οικοδομούμε την ελπίδα.


Φωτογραφία μου από Σαλονίκη. Πύργος Λευκός με κόκκινες κεράμους κι ιδρώτα πάνω στις πέτρες και το χώμα.

13 Δεκ 2014

Γενικοάνθρωποι και Μέγαρα Σύμβολα της Διαπλοκής





Στα Μέγαρα στα Μέγαρα, αχ κι εγώ να έμπαινα!
(Σατιρικόν)


Τι θα έλεγε ο αείμνηστος Αγουρίδης αν έβλεπε να γίνονται θεολογικές εκδηλώσεις για τη Δημοκρατία στο Μέγαρο Μουσικής;

Έφυγε νωρίς και δεν πρόλαβε να γνωρίσει το χάλι μας του τελευταίου καιρού. Μακαρίζει σήμερα κανείς εκείνους που έφυγαν και μάλλον θλίβεται για εκείνους που μένουν. Ζούμε σε συγκλονιστικούς καιρούς και νομίζω ότι έχουμε στοιχειώδη υποχρέωση συνέπειας λόγων και πράξεων.

Καλώς υψώνονται οι φωνές για τον εκδημοκρατισμό της Εκκλησίας.

Όταν όμως υψώνονται μέσα από το λαμπρακικό άντρο και μέγαρο της διαπλοκής, ένα μέγαρο που χτίστηκε στα χρόνια μας με τον ιδρώτα του προσώπου μας και το χρήμα του ελληνικού λαού, χυμένο και απαλλοτριωμένο από το συγκρότημα Λαμπράκη, όταν μόλις πρόσφατα το διασώσαμε και πάλι αλλά δεν αποδώθηκε ως περιουσία στον λαό που το πλήρωσε και το ξαναπλήρωσε, για ποια δημοκρατία ο λόγος;

Λυπάμαι πολύ που σας χαλάω τη σούπα, συνομήλικοι και μεγαλύτεροι συνάδελφοι. Λυπάμαι που αμφισβητώ την αγιογραφία σας, που ψηφίδα ψηφίδα, γιορτή τη γιορτή, ομιλία την ομιλία έχετε με κόπους κατασκευάσει.

Δεν μπορεί όμως να μιλάτε για Εκκλησία και για παραεκκλησιαστικές οργανώσεις, όπως τη Ζωή, και παράλληλα να αποδέχεστε τις προσκλήσεις των οργανώσεων αυτών για ομιλίες.

Δεν μπορεί να κρίνετε το σκοτάδι των απαρχαιωμένων και αντιδημοκρατικών εκκλησιαστικών τρόπων, γινόμενοι έργω διαπρύσιοι κήρυκες του "εκσυγχρονισμού" όπως τον γνωρίσαμε. Και για ποια δημοκρατία μιλάτε; Για μια μεταδημοκρατία, ελάχιστα απέχουσα από τον φασισμό; Αυτή που διοχετεύει το δημόσιο πλούτο στις τσέπες μιας ολιγαρχίας που επιδιώκει να ελέγξει όλες τις όψεις της ζωής και ιδίως τον πολιτισμό;

Τα πάντα όλα για τη λάμψη φίλτατοι; Περάσατε με την πλευρά του επιστάτη; Και όλα αιτιολογημένα με τις αγαθότερες, ιερότερες, ιεραποστολικότερες ιδέες; Ισχυρίζεστε πώς δεν γίνεται τάχα για τη λάμψη αλλά γιατί πιστεύετε στο λόγο που εκφέρετε;
"Δείξον μου την πίστη σου εκ των έργων σου", λέει κάπου το ευαγγέλιο... και η διάθεσή μου δεν είναι να αναζητήσω την παραπομπή. Σημασία δεν έχει η παραπομπή, σημασία έχει αυτό που έχει μείνει μέσα μας, αυτό που έχει γίνει ένα με τη σάρκα μας.
Είναι επιλογή για κάποιους να μένουμε στις άκρες και τα σπήλαια, όχι αδυναμία ή φθόνος. Είναι επιλογή που πολλές δεκαετίες οικοδομήσαμε.

Και ναι μεν οι αστοί εξ υμών έχουν τη δικαιολογία τους στη γενική φιλοσοφία της ζωής τους.
Οι επαναστάτες όμως; Αυτοί που έχουν δήθεν ζευγαρώσει με την επανάσταση και δεν την ξεκαβαλάνε το τελευταίο διάστημα αλλά καλούν και οπαδούς, μαζί να "νικήσουμε τον φιλελευθερισμό", τι δουλειά έχουν στα Μέγαρα; Αυτοί που έχω με τα αφτιά μου ακούσει τη βροντώδη κριτική τους για τον πλούτο τον εκκλησιαστικό, τι δουλειά έχουν στα μαλακά χαλιά;

Φοβάμαι και τρέμω τους "γενικοανθρώπους", μια μεθερμηνεία του "ανθρωποθέου" του Πόποβιτς. Προτιμώ αυτούς που βάζουν σφάγιο το κορμί τους, σαν τον Ρωμανό, παρά αυτούς που σφαγιάζουν τα πάντα στο βωμό μιας ανούσιας προβολής. Δεν πα να 'ναι γεροντάδες της ερήμου, γεροντάδες των Αθηνών και Ευρωπαίοι γεροντάδες.

Ούτε θεατής δεν θα έρθω στο χορό. Πολύ λυπάμαι.

7 Δεκ 2014

Τα Μωρά και τα Νήπια



 Εύη Βουλγαράκη, Ανατολή Ανατολών, 2014.
Ακουαρέλα και μολύβια σε χαρτί 300gr. Διαστάσεις 19 x 24 cm.



"...ἀλλὰ τὰ μωρὰ τοῦ κόσμου ἐξελέξατο ὁ Θεὸς, ἵνα τοὺς σοφούς καταισχύνῃ, καὶ τὰ ἀσθενῆ τοῦ κόσμου ἐξελέξατο ὁ Θεὸς, ἵνα καταισχύνῃ τὰ ἰσχυρά..." (1Κορ 1: 27).

Λες και γράφτηκε για την εποχή μας, για τις καταστάσεις μας, για τις μέρες και τις ώρες που ζούμε.
Γράφτηκε ασφαλώς για την τάξη των διανοουμένων, αυτή τη νόθα τάξη.
Μια τάξη στην οποία ανήκω, αλλά και στην οποία δεν έχω την παραμικρή εμπιστοσύνη.

Η διάθεση κοινωνικής ανόδου, σχέσεις υποτέλειας με τους ισχυρότερους και προπετούς περιφρόνησης εκείνων που θεωρούνται κατώτεροι, είναι το κύριο ζήτημα της διανόησης διαχρονικά. Και πολύ δεν έχουν αλλάξει τα πράγματα από την εποχή που ο διανοούμενος, φιλόσοφος, δάσκαλος, συγγραφέας, καλλιτέχνης, αναζητούσε προστασία στην αυλή κάποιου ευγενούς για να μπορέσει να δημιουργήσει.

Η εποχή πολλούς "φιλοσόφους ἀσόφους δεικνύουσα" μας καλεί να αναμετρηθούμε με τον βαθύτατο εαυτό μας, τις βαθύτατες ανάγκες μας.

Αν μια κατηγορία ανθρώπων έχει σήμερα κυρίαρχες ευθύνες, κι αν έχει δραματικά επιβεβαιώσει το αυλικό της ρόλο, είναι η κατηγορία της διανόησης.

Σε συνθήκες που καθημάζεται όλος ο ελληνικός λαός και γκρεμίζεται η κοινωνία, αφού έχει καταστραφεί μεθοδικά η συνοχή της με αλλεπάλληλα στρατηγήματα, οι διανοούμενοι έχουν ευθύνες όσο ποτέ. Είναι καιρός να τις αναλάβουν.

Και πιστεύω βαθύτατα, αν και ενάντια στα εν στενή εννοία συμφέροντά μου, ότι η μεγαλύτερη αυστηρότητα πρέπει να δειχθεί σε εμάς. Στην περίπτωση των διανοουμένων που η φυσική τους θέση είναι να εμπνέουν και να οδηγούν μια κοινωνία.

Η αποτυχία μας θα είναι ασύγνωστη.

Αλλά δεν θα ξαφνιαστώ αν μας ξεράσει η ιστορία και αν την οδηγήσουν τα μωρά και τα νήπια...

23 Οκτ 2014

Αμβλύτητα


Λουντμίλα Κόρολ, Χωρίς Τίτλο.



Η απογοήτευση είναι αίσθημα αμβλύ. Ικανό να σε περιζώσει με σκέψεις θυμόσοφες, κυκλοτερείς, αναστοχαστικές. Δημιουργεί μια επιφάνεια, μιαν ασπίδα που φιλτράρει το φως και την οξύτητα των έξω παραστάσεων.

Το φως, φιλτραρισμένο και λεπτό παράγει συνθήκες θερμοκηπίου, όπου φύονται τρυφεροί μίσχοι και φυτά. Εκεί περιδιαβαίνεις, νωχελικά, και γεύεσαι τη θαλπωρή του περιβάλλοντος. Εκεί συναντιέσαι με άλλους θυμόσοφους ομοίους. Εκεί κουνάς το κεφάλι σημειώνοντας τη ματαιότητα της κάθε προετοιμασίας για μάχη. Εκεί χαϊδεύεσαι.

Η απογοήτευση είναι αίσθημα που γεννά θαλπωρή. Συχνά γεννά και κάποια αυτοπεποίθηση, μια υπόνοια πείρας, μια υποψία γεροντικής σοφίας, μια απόγευση ανωτερότητας. Εκεί αποσύρεσαι, ως απόμαχος της ζωής.

Τα από εδώ και μπρος τα παρακολουθείς σαν θεατής.

Εκεί αργοσβήνεις παρατηρώντας τον συντελούμενο θάνατό σου σαν γεγονός σε ξένο σώμα, σαν ειδήσεις μακρινές. Εσύ ήδη ενώνεσαι με τη μοίρα της φύσης, την ανακύκληση των εποχών, το αναπόδραστο της ιστορίας, το πεπρωμένο των λαών να υποτάσσονται.

Εκεί ζούμε, συλλογικά, και εξίσου μοναχικά όλο το τελευταίο διάστημα.