Οι Επιτροπές Εμπειρογνωμόνων για το νέο Προγραμμάτων Σπουδών στα Θρησκευτικά

Μιχάλης Οικονόμου. Ξωκκλήσι με Ελιές. Ιδιωτική Συλλογή.

Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών στα Θρησκευτικά απηχεί πολυετείς προβληματισμούς ήδη από τα τέλη της δεκαετίας του ’90. Με ιδιαίτερη τιμή στους δασκάλους μας, τους θεολόγους που ανανέωσαν και αναζωπύρωσαν τον θεολογικό λόγο τις προηγούμενες δεκαετίες, με την ίδια αγάπη και μαθητεία αναστοχαστήκαμε τη φυσιογνωμία, τη θέση και τη διδακτική μεθοδολογία του Μαθήματος των Θρησκευτικών, ώστε να ανταποκρίνεται στο σήμερα.

Η σύνταξη των νέων Προγραμμάτων Σπουδών ξεκίνησε το 2010-2011, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης προσπάθειας για μεταρρύθμιση της διδακτικής διαδικασία σε όλα τα γνωστικά αντικείμενα Δημοτικού και Γυμνασίου από την τότε πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας. Kατά τα έτη 2011-2014 τα νέα Προγράμματα Σπουδών τέθηκαν σε πιλοτική εφαρμογή, η οποία αξιολογήθηκε και από εξωτερικούς κριτές. Το 2014 συστάθηκε νέα Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων για την εκπόνηση του Προγράμματος Σπουδών στα Θρησκευτικά Λυκείου, ολοκληρώνοντας έτσι τον κύριο κύκλο των εργασιών σχεδιασμού του Προγράμματος Σπουδών σε όλες τις βαθμίδες της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.

Το 2016 συνεχίστηκαν οι προβλεπόμενες αναθεωρήσεις και έγιναν οι σχετικές επανεκδόσεις των Προγραμμάτων Σπουδών. Μαζί μας εργάστηκαν επικουρικά και ομάδες θεολόγων εκπαιδευτικών καθώς και δασκάλων, για τη συγκέντρωση του προτεινόμενου διδακτικού και υποστηρικτικού υλικού.

Οι ομάδες των εμπειρογνωμόνων συναπαρτίζονται από έμπειρα στελέχη όλων των βαθμίδων της εκπαίδευσης και του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής. Τα κριτήρια επιλογής τους ήταν αυστηρά αξιοκρατικά, με αξιολόγηση των ιδιαίτερων προσόντων των υποψηφίων. Εκτός από τις Επιτροπές Εμπειρογνωμόνων, συνέβαλε και η Επιτροπή Αξιολογητών του Λυκείου, οι Σχολικοί Σύμβουλοι Θεολόγων, οι εκπαιδευτικοί στα πιλοτικά σχολεία με την πολύτιμη εμπειρία τους, αλλά και οι χιλιάδες μαθητές αυτών των σχολείων, με την ανταπόκριση και τον ενθουσιασμό τους. Επιπρόσθετα, πρέπει να αναφερθούν αρκετοί συνάδελφοι θεολόγοι-εκπαιδευτικοί, οι οποίοι με φιλότιμο μοιράστηκαν διδακτικές ιδέες και πολύτιμο διδακτικό υλικό. Συνάμα, οι εξωτερικοί παρατηρητές και κριτικοί φίλοι, καθώς επίσης όλοι όσοι –στο πλαίσιο του διαλόγου που διεξήχθη– κατέθεσαν καλοπροαίρετη κριτική και παρατηρήσεις, όπως εκκλησιαστικοί θεσμοί, οι θεολογικές σχολές, σχολικοί σύμβουλοι, επιστημονικές ενώσεις θεολόγων, συνδικαλιστικές ενώσεις εκπαιδευτικών, πανεπιστημιακοί καθηγητές, εκπαιδευτικοί, κ.ά.

Τα νέα Προγράμματα Σπουδών δεν αντιγράφουν, μήτε εισάγουν άκριτα και μιμητικά ξένα μοντέλα, μήτε συνιστούν μια επιφανειακή, εμβαλωματική ή οριακή βελτίωση των προηγουμένων. Αντίθετα, είναι μια ολοκληρωμένη νέα δημιουργία, στην αιχμή της σύγχρονης Παιδαγωγικής. Από την άποψη αυτή είναι καινοτόμα και πρωτοποριακά και ελπίζουμε να εμπνεύσουν γενικότερα εκπαιδευτικούς και μαθητές στο ελληνικό σχολείο. Οι παιδαγωγικές μέθοδοι που εισηγούμαστε απομακρύνονται από μοντέλο της απομνημόνευσης, της μετωπικής διδασκαλίας, της παθητικής στάσης του μαθητή και προάγουν την πρωτοβουλία, την ελευθερία μαζί με την ευθύνη, τη μαθητοκεντρικότητα –που συνεπάγεται ότι η μάθηση είναι ενεργητικά κατάκτηση του μαθητή με τη διακριτική φροντίδα και συνοδεία του δασκάλου του–, την αποκέντρωση και μεγάλη ευχέρεια σχεδιασμού του μαθήματος από τον διδάσκοντα και τους διδασκόμενους, σε ένα οργανωμένο γενικό πλαίσιο, αλλά και με βάση τις ιδιαίτερες ανάγκες και τα ενδιαφέροντα της συγκεκριμένης τάξης. Οι τεχνικές που εισηγούμαστε ποικίλουν –και ανάλογα μπορεί να επιλεγούν οι πιο κατάλληλες για κάθε σχολική κοινότητα και τάξη– αλλά και ισορροπούν ανάμεσα στο παιγνιώδες, δροσερό, ευχάριστο, χαρούμενο, και το πιο συγκροτημένο, ερευνητικό, απαιτητικό. Το μάθημα από ένα βαρετό, οριακής αποδοχής, απλά επιβαρυντικό στις τελευταίες λυκειακές τάξεις μάθημα, γίνεται ένα μάθημα υψηλής εκπαιδευτικής αξίας, θελκτικό, δημιουργικό και ενδιαφέρον. Η εργασία στο σπίτι αντικαθίσταται από την ενεργητική συμμετοχή στην τάξη, σχεδιασμένη ποικιλότροπα ώστε να ενσωματώνει φιλόξενα κάθε μαθητή με τις ιδιαιτερότητές του. Όλοι οι μαθητές μπορούν σε ποικίλα επίπεδα να δημιουργήσουν και να μάθουν στο πλαίσιο του νέου μαθήματος των Θρησκευτικών. Ενώ προάγεται ένα ευρύτατο πεδίο γνώσης και ενημέρωσης, προάγεται συνάμα η κριτική σκέψη, η γλωσσική δεξιότητα και έκφραση, συνάμα προάγεται η χαρά της μάθησης και η αγάπη στο σχολείο. Καθώς ξεκίνησε να εφαρμόζονται τα νέα ΠΣ, ήδη το ενδιαφέρον αυξάνει, ο αρνητισμός μηδενίζεται, οι μαθητές θέλουν να κάνουν Θρησκευτικά, και οι συνάδελφοι καθηγητές των άλλων ειδικοτήτων στη Δευτεροβάθμια, συνειδητοποιούν πρώτοι ότι κάτι σημαντικό συντελείται στις τάξεις την ώρα του μαθήματος των Θρησκευτικών.

Τα νέα Προγράμματα Σπουδών δεν είναι βιβλίο του μαθητή, αλλά βιβλίο-εργαλείο του εκπαιδευτικού. Κατά συνέπεια διαβάζονται ως τέτοια. Εκεί βρίσκεται το κλειδί της σωστής κατανόησης και εφαρμογής των Προγραμμάτων. Σε σχέση με το προτεινόμενο υλικό που υπάρχει υποστηρικτικά, κάθε διδάσκων επιλέγει ή και δημιουργεί. Όριο και όρος στην ελευθερία αυτή είναι η υπηρέτηση όλων των στόχων και προσδοκώμενων του ΠΣ.

Η ελευθερία που θα έχει ο διδάσκων είναι πρωτόγνωρη στο ελληνικό σχολείο. Η ελευθερία όμως κάποτε είναι βαριά, καθώς πάει με την ευθύνη. Η πρώτη ευθύνη είναι η υπηρέτηση των ορίων, των γενικών και ειδικών σκοπών των προγραμμάτων Σπουδών. Η δεύτερη ευθύνη είναι αυτή της προετοιμασίας και του σχεδιασμού του μαθήματός του. Ο διδάσκων επιβαρύνεται με την προετοιμασία, αλλά ευνοείται από την ατμόσφαιρα της τάξης κατά τη διεξαγωγή του μαθήματος.

Ο διδάσκων δεν είναι μόνος του. Η κοινότητα των θεολόγων και των δασκάλων στα Θρησκευτικά συνεργάζεται σε επίσημες και άτυπες πλατφόρμες για την παραγωγή υλικού, σχεδίων μαθημάτων, αντιμετώπιση δυσκολιών τεχνικής και παιδαγωγικής φύσης, παραγωγή και προσφορά υλικού και ιδεών. Συνάμα το ΙΕΠ ξεκινά το πρόγραμμα επιμορφώσεων που θα επιτρέψει σε όλους τους εμπλεκόμενους μια βαθύτερη κατανόηση των Νέων Προγραμμάτων. Η βοήθεια αυτή θα ολοκληρωθεί με την προκήρυξη και τη συγγραφή νέων εγχειριδίων για το μάθημα.

Αυτό που είναι το κατεξοχήν καινοτόμο στο μάθημα είναι η παιδαγωγική μέθοδος. Ως προς την ίδια τη φυσιογνωμία του, η διαφοροποίηση δεν είναι τόσο ριζοσπαστική όσο παρουσιάζεται στη βάση ποικίλων παραναγνώσεων. Είναι ένα μάθημα που δίνει απόλυτη προτεραιότητα στην παράδοση του τόπου μας, στην ορθόδοξη χριστιανική. Δεν έχει κατηχητικό χαρακτήρα, καθώς η κατήχηση είναι μια υπόθεση της Εκκλησίας και της οικογένειας, όχι του σχολείου. Παράλληλα, όπως και στα προηγούμενα προγράμματα, ενημερώνει και για τον κόσμο των θρησκειών. Η αίσθηση ότι υπάρχει «πολλή θρησκειολογία» ή ότι είναι «ουδετερόθρησκο» δεν είναι ακριβής. Ασφαλώς, εξάλλου, το μάθημα δεν είναι «θρησκειολογικό». Πόσο μάλλον δεν ισχύει η κατηγορία ότι το μάθημα προωθεί τον θρησκευτικό συγκρητισμό. Αυτό είναι απολύτως αναληθές και εδράζεται σε ακατάλληλη ανάγνωση του ΠΣ. Το μάθημα είναι ορθόδοξο, κατά αντιστοιχία με την κοινωνική πλειοψηφία και κύρια πολιτισμική ταυτότητα της κοινωνίας μας. Συνάμα είναι ανοιχτό στην ετερότητα και εμπεριέχει και γνωσιακή ύλη για άλλες θρησκείες, όπως ίσχυε και στο παρελθόν. Απλώς υπάρχει μια αναδιάρθρωση της ύλης, που υπηρετεί καλύτερα τις σύγχρονες συνθήκες και αντανακλά τις παραστάσεις για τον κόσμο που ήδη έχουν τα παιδιά. Πολύ μεγάλο μέρος των αναζητήσεων των ανθρώπων σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης είναι οικείο στους μαθητές και από την τηλεόραση αλλά συχνά και από τη γειτονιά τους. Η εγκυκλοπαιδική, λοιπόν, ενημέρωση για το τι συντελείται στον κόσμο στο πεδίο της θρησκείας κατεβαίνει σε πιο μικρές ηλικίες και θεωρείται δεδομένη στο Λύκειο, όπου ο μαθητής αναμετριέται με τις προσωπικές του υπαρξιακές αναζητήσεις. Η κατάλληλη ενημέρωση για τον κόσμο γύρω μας είναι η μόνη υπεύθυνη στάση για το μάθημα των Θρησκευτικών. Το μάθημα προάγει την κατανόηση της ετερότητας, όχι τη σύγχυση της ταυτότητας. Είναι φιλόξενο και απευθύνεται σε όλους τους μαθητές, ενημερώνει θέτοντας τις κατάλληλες προτεραιότητες και σε καμιά περίπτωση δεν χειραγωγεί, μήτε επιδιώκει να χειραγωγεί, συνειδήσεις.

Δεν υπάρχει τρόπος να κλειστούμε σε τείχη και να κλείσουμε έξω από τη θέα μας τον κόσμο. Από σκοπιά θεολογική δεν μπορούμε παρά να επισημάνουμε ότι αυτό άλλωστε είναι και το μήνυμα της πρόσφατης Αγίας και Μεγάλης Συνόδου της Ορθοδόξου Εκκλησίας. Αλλά και από παιδαγωγική σκοπιά ισχύει πως οι μαθητές, τόσο στο μάθημα των Θρησκευτικών όσο και σε όλα τα μαθήματα, δεν προετοιμάζονται για να κρυφτούν από τον κόσμο, αλλά για να ζήσουν σε αυτόν με κατάλληλη προετοιμασία, ενημέρωση και προσωπική συγκρότηση.

Οι εμπειρογνώμονες που εκπονήσαμε τα νέα Προγράμματα Σπουδών στα Θρησκευτικά εργαστήκαμε με πολύ μεράκι και με προσήλωση στο παιδαγωγικό καθήκον και υπηρετήσαμε το μάθημα ως θεολόγοι εκπαιδευτικοί και ως δημόσιοι λειτουργοί στο πλαίσιο της δημοκρατικής παράδοσης και των δεσμεύσεων της χώρας μας για τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Ως Επιτροπές Εμπειρογνωμόνων χαιρετίζουμε την εφαρμογή των Νέων Προγραμμάτων Σπουδών στα Θρησκευτικά. Αναγνωρίζουμε παράλληλα ότι κάθε τι καινούργιο παρουσιάζει μια δυσκολία και θα είμαστε δίπλα στους συναδέλφους για ό,τι χρειαστεί.


[Συλλογικό κείμενο της Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων για τα Θρησκευτικά]

Σχολείο και Θρησκεία: Το Φινλανδικό Παράδειγμα

Συχνά έχει ειπωθεί ότι το φινλανδικό σύστημα εκπαίδευσης είναι το καλύτερο στην Ευρώπη. Συζητώντας το θέμα με φίλους Φινλανδούς διαπίστωσα ότι είχαν πολλά να σχολιάσουν και να προσάψουν στο σύστημά τους, πολλά που θα μπορούσαν να βελτιώσουν. Όλοι όμως είχαν να αναγνωρίσουν ότι είναι ένα σύστημα που προάγει τη συνεργασία και την ισότητα, και όχι τον ανταγωνισμό και ένα στρεβλό κυνήγι της κορυφής.

Από αυτό θα είχαμε ίσως πολλά να διδαχθούμε. Και το διαπίστωσα επισκεπτόμενη δύο σχολεία στο Ελσίνκι, ένα Λύκειο και ένα Δημοτικό. Ιδίως στο Λύκειο, έκανε εντύπωση η αυτοπεποίθηση των παιδιών, η άνεση με την οποία κινούνταν, η ησυχία και η πειθαρχία που γεννιόταν από μόνη της, καθώς ξεπηδούσε από θετική διάθεση συνεργασίας και δημιουργίας.

Πολύ ενδιαφέρον ήταν για μένα η ανοιχτή στάση σε σχέση με τη θρησκεία. Στο Λύκειο, κεντρικό και ιστορικό λύκειο του Ελσίνκι, η αφορμή της επίσκεψης ήταν μια σχολική διοργάνωση: Μια ανοιχτή συζήτηση όπου τρεις εκπρόσωποι θρησκευτικών κοινοτήτων συνομιλούσαν με μαθητές για το νόημα της πίστης, για το νόημα της θρησκείας στη σύγχρονη κοινωνία.

Ήταν μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση. Οι μαθητές έθεσαν με εντυπωσιακή επάρκεια, διαύγεια και διάκριση όλα τα ουσιαστικά αλλά και δύσκολα θέματα που αντιμετωπίζει η σύγχρονη κοινωνία και άπτονται της θρησκείας ή της ηθικής ή της πνευματικής ζωής. Χάρηκα το χιούμορ, το κοφτερό σπινθιροβόλο πνεύμα, τη διάθεση να ακούει κανείς στο διάλογο. Τη χαρά της συνάντησης.

Εδώ συνομιλούν η Irja Askola, επίσκοπος Ελσινκίου της Λουθηρανικής Εκκλησίας της Φινλανδίας με τον π. Heikki Huttunen, ορθόδοξο ιερέα, και τον γνωστό λογοτέχνη Anti Nylek, που μεταστράφηκε πρόσφατα στον ρωμαιοκαθολικισμό, μαζί με δυο μαθήτριες του σχολείου, που έχουν και την ευθύνη του συντονισμού.

Την επόμενη μέρα βρέθηκα σε ένα δημοτικό σχολείο. Εκεί έγινε αγιασμός και ευλογήθηκαν τα βάγια, ενώ τα παιδιά γνώρισαν την ιστορία της Κυριακής των Βαΐων, την τραγική ειρωνία της, την ορθόδοξη εικόνα, την έννοια της βασιλείας ως εγκόσμιας εξουσίας και τη γελοιοποίησή της από το Χριστό που προτίμησε να μπει στην πόλη καβάλα σε ένα γαϊδουράκι. Τι μπορεί να σημαίνει το γαϊδουράκι σε ένα σκηνικό ρωμαϊκού θριάμβου, ποια η ιστορία του τελώνη που ήταν πάνω σε ένα κλαδί για να βλέπει καλύτερα, τι ακολούθησε τις επόμενες μέρες.

Τα παιδιά είχαν κατασκευάσει λουλούδια από χαρτί και στολίσει τα κλαδιά. Καθώς στη Φινλανδία δεν υπάρχουν φοίνικες, ένας άλλος ταπεινός θάμνος έδωσε τα κλαδιά του για τον Χριστό, μαζί με τα πρώτα τους μπουμπούκια, το πρώτο άγγελμα της άνοιξης.

Και στις δύο περιπτώσεις, περάσαμε για έναν ωραίο καφέ μαζί με τους καθηγητές και κάποιους μαθητές.

Από την επίσκεψή μου στα δυο φινλανδικά σχολεία διαπίστωσα, σε αντίθεση με εν Ελλάδι κραυγές και ψιθύρους, ότι σχολείο πραγματικά ανοιχτό στην κοινωνία είναι και σχολείο ανοιχτό στη θρησκεία.

 Η θέα από το Λύκειο Kallion προς την πόλη.

Κάτω τα Χέρια απ’ τα Σχολεία

Ξεκινά με κορεκτίλα. Με ευγένειες, με διάκριση μεταξύ δημοσιολογίας και ουσιαστικής αποτίμησης μιας είδησης σχετικής με ενδοσχολική βία.

Αλλά στο δρόμο χάνεται. Και όχι μόνο χάνεται: τον λόγο του καταπίνουν τα σκοτάδια της ρατσιστικής βεβαιότητας, μιας βεβαιότητας που εκφέρει κρίσεις επί πολλών. Ο λόγος για το άρθρο του Ανδρέα Ζαμπούκα, με τίτλο «Τα σχολεία του Asperger» που δημοσιεύτηκε στις 25 Ιανουαρίου στο protagon.gr, αλλά ούτε με την παρέλευση λίγων ημερών δεν έχει ξεθωριάσει η αρχική αλγεινή εντύπωση.

Τα πρώτα βήματα του Α. Ζαμπούκα στην ολισθηρή περιοχή συνδέονται με την πρώτη βεβαιότητα: Η βία είναι η κατεξοχήν πραγματικότητα στα σχολεία.

Το μέρος γίνεται το όλον. Η βία.

Ο αρθρογράφος υψώνει το λάβαρο της καταδίκης της διάχυτης βίας. Η εμμονή όμως αυτή –από όπου κι άν προέρχεται– αφενός συμπλέει με μια trendy σειρά ευρωπαϊκών προγραμμάτων υψηλού οικονομικού ενδιαφέροντος, αφετέρου αποτραβά τα μάτια και συγκαλύπτει τη βία εκεί που όντως παράγεται.

Και τα λόγια θα ήταν απλώς παπαρδέλες, πασπαλισμένες με τη ζάχαρη άχνη ενός ψευδοεπιστημονισμού, που τόσο γλυκά σαγηνεύει το κοινό, καθώς το καλεί να αυτοπαραιτηθεί από την κριτική του σκέψη και να εκχωρήσει τα δικαιώματά του με σεβασμό στην "έμπειρη" πένα του αρθρογράφου. Αλλά δεν είναι απλώς παπαρδέλες: ο αρθρογράφος, για την ακρίβεια ο συγγραφέας και καθηγητής «δημιουργικής γραφής», όπως λέει ο ίδιος στο βιογραφικό του προσθέτοντας λίγα μαυλιστικά ζαχαρωτά, δεν «φαντασιώνεται» και δεν παράγει απλώς λόγο, τουτέστιν χίμαιρες και αέρα κοπανιστό.

 Αντίθετα, δικαιώνει συντελούμενες πράξεις, πράξεις βίαιης κατεδάφισης της δημόσιας εκπαίδευσης, στο τώρα, σε 3 επίπεδα.

• Στη γενικευμένη απαξίωση των σχολικών μονάδων με υπερβάλλουσες περιγραφές  
• Στη μονομερή απόδοση ευθυνών  
• Στην ψυχιατρικοποίηση και ποινικοποίηση της σχολικής ζωής

Ο αρθρογράφος το λέει καθαρά:

 «Κάθε λεπτό που περνάει, κάθε διδακτική ώρα, κάθε μέρα, κάποιοι άνθρωποι γίνονται πιο δυστυχισμένοι, πιο αδιάφοροι, πιο «αυτιστικοί». Γιατί υφίστανται τις τραγικές επιπτώσεις ενός αυταρχικού συστήματος λαϊκιστικής διαχείρισης, που υποθάλπει και συντηρεί όλα τα είδη βίας που μπορεί να φανταστεί κανείς. Από την ψυχολογική, τη λεκτική, μέχρι και την άκρως εγκληματική. Ας δοκιμάσει μία επιτροπή του Υπουργείου, με εντολή Εισαγγελέα, να ψάξει αιφνιδιαστικά τους μαθητές. Θα εκπλαγούν οι πάντες από τους σουγιάδες που θα μαζέψουν. Από την άλλη, ας οριστεί μια ομάδα ειδικών να εξετάσει, με σοβαρότητα, την ψυχολογική κατάσταση των διδασκόντων. Σε τι ποσοστό άραγε ανάγονται οι άνθρωποι που λαμβάνουν καθημερινά φαρμακευτική υποστήριξη, με προβλήματα διαταραχής;»

Με το τικ τακ του ρολογιού, το πέρασμα κάθε διδακτικής ώρα η κατάσταση επιδεινώνεται – κάτι πρέπει να γίνει γι’ αυτό, έχει χαρακτήρα επείγοντα. Αν περάσουμε το γεφυράκι του «αυταρχικού συστήματος λαϊκιστικής διαχείρισης» –που κλείνει το μάτι στο κοινό και στις προδιαθέσεις ενός φυσικού αντάρτη-αντεξουσιαστή που κρύβουμε μέσα μας, ενός Τσε Γκεβάρα σε σοκολατάκι, αλλά και ενός μεταρρυθμιστή που θα πατάξει τη σκόπελο του λαϊκισμού, και θα ανατάξει το έθνος ή την κοινωνία, ενός Κεμάλ αλα γκρέκα–, φτάνουμε στον πρώτο σταθμό: 

Εισαγγελέας στα σχολεία. Εισαγγελέας, κύριοι, να συλλάβει αυτούς τους επίδοξους τρομοκράτες με το σουγιαδάκι, όσο είναι ακόμα χλοεροί και πριν γίνουν Ξηροί και είναι αργά. Αντιτρομοκρατία προληπτική στα σχολεία.

Είναι τυχαίο που –τελευταίες ειδήσεις– με εντολές της πολιτικής ηγεσίας επιδιώκεται η συνεργασία διευθυντών σχολικών μονάδων με την αστυνομία, με κανονικές ανακρίσεις διευθυντών και μαθητών, είναι τυχαίο, που φορτώνονται μαθητές με κακουργήματα για μια σχολική κατάληψη, που απειλούνται ότι δεν θα δώσουν εξετάσεις Πανελλαδικές, που ανακρίνονται για τα πολιτικά φρονήματα των οικογενειών τους;

«Τέσσερα ζεύγη ψυχαναγκαστικής συμμετρίας», ένα φράγκο η βιολέτα, οικοδομούν εκ νέου το επιστημονικό προφίλ του αρθρογράφου που μόλις έχει ζητήσει ψυχιατρική ή έστω ψυχολογική αξιολόγηση των διδασκόντων.

Δεν ισχυρίζεται κανείς ότι οι διδάσκοντες είναι όλοι άρτιοι. Αυτό δεν γίνεται σε κανέναν επαγγελματικό χώρο. Πουθενά όμως δεν μένουν οι εργαζόμενοι τόσο αβοήθητοι, τόσο απαξιωμένοι, τόσο επιθετικά κρινόμενοι από τον καθένα με το δικαίωμα του γονιού, που του επιβάλλει να διεκδικεί τα πάντα για το καμάρι του σε κλίμα πλήρους ιδιωτείας, αλλά και του φορολογουμένου, που γίνεται οιονεί εργοδότης.

Ποιες είναι κοντά σ’ αυτά οι προθέσεις του πραγματικού εργοδότη, του δημοσίου;

Έχουν φανεί, με τις αθρόες διαθεσιμότητες, που τώρα ολοκληρώνονται σε απολύσεις, με τις προσχηματικές αξιολογήσεις συνδεόμενες με ποσοστώσεις και μισθολογικές εξελίξεις, με τα ίδια τα κριτήρια των αξιολογήσεων να είναι έωλα και να πριμοδοτούν τα παιδιά του κομματικού σωλήνα, αυτών με «διοικητική», δηλαδή πολλαπλασιαστική των κεντρικών επιλογών, εμπειρία κ.ο.κ.

Ενώ οι σχολικές κοινότητες χαίρονται να υποδέχονται παιδιά με αυτισμό και asperger στη ζωή τους, όπως υποδέχονται όλα τα παιδιά, και όλα τα στηρίζουν να ζήσουν με πληρότητα τη σχολική ζωή στο πλαίσιο των δυνατοτήτων τους, να χαρούν με πληρότητα τη ζωή της κοινότητας και το παιδευτικό αγαθό, ο αρθρογράφος, υβρίζει με τρόπο χυδαίο και επικίνδυνο, που αγγίζει το όριο του ναζισμού, με έναν εκρηκτικό συνδυασμό άγνοιας και προπέτειας, αυτά τα παιδιά που είναι μαθητές μας.

Η υποβάθμιση της παιδείας, μια βία που ασκείται πάνω στην κοινωνία μας, σχεδιάζεται κεντρικά. Και τέτοια άρθρα, παρελκυστικά, ρατσιστικά και επικίνδυνα υπηρετούν αυτό το σκοπό.

Είναι αδιάφορες οι εσώτατες προθέσεις του αρθρογράφου και το αν συνειδητά επιδιώκει τέτοιες συνδέσεις, ή απορρέουν ασύνειδα ως καρπός ανερμάτιστης και ασυγκρότητης σκέψης. Σε αντίθεση με τις δικές του σερλοκχολμικές και ψευδοψυχολογικές ερμηνείες, δεν θα προχωρήσουμε στα ενδότερα. Θα μείνουμε στα κείμενα.

Η προθετικότητα του κειμένου είναι ξεκάθαρη. Το κείμενο αυτό εκπέμπει ένα φασιστικό και ακραία ρατσιστικό λόγο που διαχέεται στην κοινωνία, διευρύνοντας το φάσμα αποδοχής της παραφροσύνης που πλέον καθημερινά ζούμε.

---

Το κείμενο αυτό έχει επίσης τύχει κριτικής από

τη Γεωργία Βαλωμένου, Απάντηση στο άρθρο του Protagon «Τα σχολεία του Asperger»

και τη Φωτεινή Τσαλίκογλου, Η αποκατάσταση μιας αλήθειας για τα άτομα με Asperger

Και τα Κουδούνια χτυπούν σε Ήχο Αναστάσιμο!

Μάθημα στην αυλή. Ποίηση και δοκίμιο για την πορεία στο Γολγοθά, για την ανάδυση της ζωής εκ του θανάτου. Δεν θέλουμε σχολικά βιβλία, θέλουμε τέχνη και στοχασμό σήμερα.

Για την ανάσταση του Λαζάρου ως προμήνυμα. Για την παρωδία ενός θριάμβου την Κυριακή των Βαΐων. Για την ολόπλευρη νίκη του Χριστού σ’ έναν πόλεμο δίχως ηττημένους, λάφυρα, σκλάβους, αιχμαλώτους… Για την κατά κράτος συντριβή του κράτους του θανάτου. Για την τελική επικράτηση της ζωής…

Για το φτωχό γαϊδούρι, τον απόλυτο περίγελο του σκηνικού θριάμβου. Για την εσώτατη γνώση της προδοσίας που έρχεται. Γι’ αυτούς που υποκινούσαν τον όχλο στο χαμό. Για τη μετάλλαξη του ευλογημένος ο ερχόμενος σε άρον άρον σταύρωσον αυτόν.

Για τις διαφορές που επισημάναμε παίζοντας ανάμεσα στην ανάσταση του Λαζάρου και αυτή του Χριστού. Τι θα πει η απαρχή των κεκοιμημένων; Τι θα πει ο πρωτότοκος των νεκρών; Τι θα πει θανάτω θάνατον;

Μου πήρατε τις τσάντες, τον καφέ, τα βιβλία. Σας έδωσα το παλιό μπουφάν για να καθίσετε. Το δέντρο μας φιλοξένησε. Σήμερα αναζητήσατε μια επαφή πιο κοντινή, πιο σωματική κάποιοι. Μου άρεσε. Μακριά απ’ τη νοσηρότητα αποστειρωμένων αιθουσών, σωματοφοβικών σχέσεων, αποστάσεων ασφαλείας και φοβίας. Οκλαδόν, ένα με τη γη, ο κύκλος είναι κάπως αλλιώς.

Για την αναστάτωση της εξουσίας. Για το φονικό μίσος των Φαρισαίων. Για το νίπτω τας χείρας, τη σιωπηλή συνενοχή του Ποντίου Πιλάτου. Για τον εμπαιγμό του πάντων βασιλέα. Για τον γυμνό στο σταυρό περιβάλλοντα τον ουρανόν εν νεφέλαις. Για τον ληστή που ηνέωξε του Παραδείσου τας πύλας. Για τον Άδη που επικράνθη. Για τη ζωή που πολιτεύεται. Για την απαντοχή της Βασιλείας.

Για τη συνοδεία μας στην πορεία του Γολγοθά, για τη συμπόρευση στα βήματά Του, για την ανηφόρα της ζωής, για το ρεαλισμό της πίστης, για την αντισυστημική κατεξοχήν πράξη, για την ελευθερία απ’ τα δεσμά, το κέντρον του θανάτου.

Μικρά μου, αγάπες μου, χαρές μου, καλές διακοπές, καλή ξεκούραση. Ευχαριστώ για τη βόλτα με το BMX! Ραντεβού στη συνάντηση με την όντως Χαρά.

Σεβασμός

Πηγή του σεβασμού είναι ο αυτοσεβασμός. Ανθρώπινες συμπεριφορές ή και ιδεολογίες που δεν δείχνουν σεβασμό προς τον «άλλο» μαρτυρούν ανεπαρκή αυτοσεβασμό και αυτοεκτίμηση.
Σε περιβάλλον σχολικής τάξης έχουμε συνήθως την ανθρώπινη τάση να μειώνουμε όποιον μας μειώνει. Τον αναιδή και δυσσεβή μαθητή.
Αν όμως κινηθούμε λίγο βαθύτερα, προσπεράσουμε ή ξεπεράσουμε το σύμπτωμα και πάμε στην αιτία, η θεραπεία είναι η ενδυνάμωση και όχι η αποδυνάμωση του μαθητή… ώστε να συμφιλιωθεί με τον εαυτό του και να αυξήσει την αυτοεκτίμηση και τον αυτοσεβασμό του.

Διδακτικό Κενό

Κέλλυ Μακ Ντόναλντ, Ένα για μένα, ένα για σένα

Τρία αγόρια, τρία κορίτσια και τρία περιστέρια, τα έμψυχα που συνθέτουν την ώρα του διδακτικού μου κενού. Εφτάωρο σήμερα, και κάτι πρέπει να κάνει κανείς για να ευθυμήσει. Γιατί στα παιδιά αξίζουν χαρούμενοι δάσκαλοι. Παίρνω το ελαφρύ μου ανάγνωσμα, έναν απόλυτα χαριτωμένο Τσέχωφ, και «πάω παραλία». «Παραλία» είναι τα τσιμεντένια πλατύσκαλα του σχολείου. Δίπλα έχει και βόλεϊ. Και καθώς θυμάμαι ανέμελους καιρούς που όντως έπαιζα βόλεϊ στην παραλία, η μυρωδιά της αρμύρας μου χαϊδεύει τα ρουθούνια… Η ασφαλτοστρωμένη αυλή γίνεται θαλασσιά, κυματιστή. Ημιανάπαυση, με acqua marine… Απλώς ημιανάπαυση. Τα παιδιά ξαφνιάζονται με την καθηγήτρια στο προαύλιο, χαλαρή. Το τριπλό τρίο μεταμορφώνεται, καθώς νέα παιδιά έρχονται στην «παραλία». Αγόρια εναντίον κοριτσιών στο βόλεϊ. Η ηλικία έχει ξεπεράσει τον παιδικό ανταγωνισμό των φύλων και δεν έχει ενδώσει ακόμα στον ενήλικο. Κυριαρχεί η διάθεση συνάντησης. Παίζουν πολύ γλυκά. Ένας μαθητής, που τον λένε Πισίνα, και μόλις τον φώναξαν έτσι με το επίθετο, μου φέρνει νέες εικόνες, τιρκουάζ…

Ανάπαυση με τιρκουάζ. Στην όσφρηση προστίθεται η γεύση του ποτού, τη φαντασία επισκέπτονται μια ομπρελίτσα κι ένα καλαμάκι. Τώρα χορεύουν οι ομπρελίτσες, τα καλαμάκια, οι σημαιούλες. Μεθώ από χαρά. Δυο συνάδελφοι διακρίνονται από μακριά καθώς έρχονται φορτωμένοι με ψώνια ή ίσως βιβλία.

Η φωνή του καθηγητή ακούγεται μέσα από το ανοιχτό τζάμι, αρμονική και ήρεμη. Κάποιοι εργάζονται και εργάζονται καλά.

Χαρτί δεν έχω. Γράφω στο γενναιόδωρο περιθώριο του βιβλίου του Τσέχωφ. Το κουδούνι χτύπησε. Πρώτα πλησιάζουν παιδιά, κι άλλα παιδιά. Στο δεύτερο ήχο θα πάμε μέσα για μάθημα. Παιδεία μετά παιδιάς, παιδεία ένα με τη χαρά. Θα συναντηθούμε σε ένα δυο μόλις λεπτά σε περιβάλλον δομημένο αυστηρότερα. Θα βυθιστώ στα μάτια σας, κι εσείς στα δικά μου καθώς θα υπηρετήσουμε το πιο ανθρώπινο, το πιο αληθινό, το πιο δημιουργικό, το πιο αντισυμβατικό μάθημα του σχολείου. Με το κουδούνι, σήμανε η ανάγκη του επιλόγου. Να σπεύσω να προλάβω να πω μόνο πως είστε η χαρά μου, μαθητάκια μου.

Ήλιος καυτός. Ξανοίγονται τα χρώματα, ξανοίγονται τα κέφια. Το σχολειό μας δεν υπολείπεται σε τίποτα στην «παρεχόμενη γνώση», αλλά υπερτερεί όλων των σχολείων που γνωρίζω στην πραγματική αγάπη στα παιδιά.


Στους μαθητές και τις μαθήτριες του Β΄ ΓΕΛ Χαλανδρίου.