Μεθοδολογία Επιστημονικής Έρευνας και Συγγραφής (παιγνιωδώς)

 

Στο ΠΜΣ Θρησκειολογίας: Θεματική Ενότητα Θρησκειολογία της Θρησκείας και Ιεραποστολική του ΕΚΠΑ  απολαμβάνουμε το προαπαιτούμενο μάθημα:

Ακολουθήστε μας στο Instagram

Μεταπτυχιακό Θρησκειολογίας, Θεματική Ενότητα Φιλοσοφία της Θρησκείας και Ιεραποστολική 2021-2022

Με χαρά σας ανακοινώνω την έναρξη των αιτήσεων για τον τέταρτο χρόνο λειτουργίας του μεταπτυχιακού μας προγράμματος ΠΜΣ Θρησκειολογίας, Θεματική Ενότητα: Φιλοσοφία της Θρησκείας και Ιεραποστολικής, του Τμήματος Κοινωνικής Θεολογίας και Θρησκειολογίας του ΕΚΠΑ. 

Η επίσημη προκήρυξη εδώ.

Διαβάστε περισσότερα στο οκτασέλιδο ενημερωτικό φυλλάδιο. Ευχαριστούμε τους φοιτητές μας για την ευγενική και ενθουσιώδη συμμετοχή τους.

Για το ΠΜΣ

 

Η Σπουδή της Ομιλητικής και η Έρευνα

Το Α΄Διεθνές Συμπόσιο Ομιλητικής, μια σημαντική διοργάνωση στη Θεολογική Σχολή του ΑΠΘ την 1η Μάρτη 2019, που όχι μόνο δίνει ώθηση στις ομιλητικές σπουδές, αλλά και τοποθετεί αντάξια στον διεθνή χάρτη την αιχμή της έρευνας που έχει πραγματωθεί στην Ελλάδα. Όλο αυτό είναι επί της ουσίας έργο της τακτικής καθηγήτριας Δήμητρας Κούκουρα που ακάματα εργάστηκε όχι μόνο στην έρευνα και διδαχή, αλλά και ιδίως στην υποστήριξη και καθοδήγηση νεότερων ερευνητών, ανάμεσα στους οποίους έχω υπάρξει και εγώ.

Η ευρεία οπτική σε ζητήματα Ομιλητικής, το πλάτος αλλά και το βάθος της έρευνας, καθώς και οι καινοτομίες της φαίνονται στο πρόγραμμα και στα θέματα που πραγματεύονται οι ομιλητές.

Η δική μου συμμετοχή είναι στο θέμα: "Διάλογος Χριστιανών και Μουσουλμάνων: Θέσεις, Επιχειρήματα και Επικοινωνιακά Στοιχεία. Η Απολογία του Αιθίοπα Αγίου ʿĚnbāqom προς τον Μουσουλμάνο Ηγέτη Grān με βάση το Κοράνιο."

Λεπτομέρειες του Προγράμματος:

Αγγλικά:

Μια ανοιξιάτικη μέρα

Στις 19 Μαΐου του 2018 περάσαμε μια υπέροχη μέρα στο Ναύπλιο. Αφορμή ήταν η πρόσκληση του Μητροπολίτη Καμερούν κ. Γρηγορίου (Στεργίου), στο πλαίσιο Ιεραποστολικής Ημερίδας, παρουσία και φιλοξενία και του Μητροπολίτη Ναυπάκτου κ. Νεκταρίου (Αντωνοπούλου) να μιλήσω με θέμα: "Η Προσέγγιση των Εθνικών κατά τον Άγιο Ιωάννη Χρυσόστομο."

(Για το βιβλίο)

Ο χώρος της εκδήλωσης, ο πολυχώρος Φουγάρο, προσέθεσε με την αισθητική του και το ευχάριστο περιβάλλον στην πολύ ωραία μας ατμόσφαιρα.

Εδώ και το βίντεο της εκδήλωσης:

Καθώς και το βίντεο της συζήτησης:

Με αυτά τα δύο βίντεο εγκαινιάζω και το κανάλι στο youtube, στο οποίο μπορείτε να εγγραφείτε. 

Ευχαριστίες στον Κωνσταντίνο Καρατζογιάννη για την τεχνική και άλλη βοήθεια.

Σκαλίζω μνήμες...

Σκαλίζω μνήμες. Διαβάζω για την αφρικανική Ορθοδοξία, για την ιστορία της, για τις παράδοξες συνθήκες υπό τις οποίες γεννήθηκε και αναδύθηκε μέσα από άπειρες ιστορικές αντιφάσεις.

Είμαι παρούσα σε αυτή την ιστορία. Είμαι παρούσα, όχι σε θέση πρωταγωστική, κάθε άλλο. Αφού ήμουν το mtoto (παιδί) της ιεραποστολής. Είμαι παρούσα ως αυτόπτης και αυτήκοος μάρτυρας, και σε κάποιο βαθμό συμμέτοχη.

Ανήκω στη φυλή των Κικούγιου. Κι ας μη γνωρίζω λέξη στα Κικούγιου, κι ας έχουν ξεθωριάσει και τα λίγα Κισουαχίλι που σπούδασα κάποτε μετά μανίας.

Οι Κικούγιου με δέχτηκαν κάποτε στη φυλή τους και μου έδωσαν όνομα - το πιο τιμητικό όνομα, της μητέρας της φυλής. Με ονόμασαν Mumbi. Εύη-Μούμπι με φώναζαν τότε οι συνεργάτες της ιεραποστολής στη Ριρούτα της Ναϊρόμπι, Κένυα. Κιτότο, χαϊδευτικά: παιδάκι. Δεν ήμουν δεκαοχτώ ακόμη, και είχα χρηματοδοτήσει το ταξίδι μου με το χαρτζιλίκι μου, που μάζευα σπυρί σπυρί δυο ολόκληρα χρόνια - μένοντας νηστική στο διάλειμμα του σχολείου και πηγαίνοντας παντού με τα πόδια, σε αγγλικά, γαλλικά, φροντιστήρια. Μου είπαν οι Κικούγιου ότι μου δίνουν το πιο σημαντικό όνομα της φυλής τους, γιατί είμαι η πιο μικρή. Και ως πιο μικρή θα βοηθήσω περισσότερο από όλους, λέει, την αφρικανική Ορθοδοξία. Δεν είπα λέξη, αλλά μέσα μου έδωσα μια υπόσχεση.

Τα χρόνια και οι δεκαετίες περνούσαν, ασπρίσαν τα μαλλιά του μτότο, και ο λόγος μου, βαρύς και ανεκπλήρωτος μετατράπηκε σε ένα μεγάλο ερωτηματικό. Είναι λίγος καιρός που μου δόθηκε ξανά η ευκαιρία να ασχοληθώ. Να ασχοληθώ, και ο Θεός βοηθός.

Έτσι, μαζί με τα διαβάσματα και τη σχολαστική εργογραφία, σκαλίζω μνήμες. Και ανακαλώ αφηγήσεις μιας προφορικής ιστορίας που ποτέ δεν γράφτηκε. Μιας ιστορίας σημαντικής όχι για τη φυλή των Κικούγιου, αλλά για την Αφρικανική Ορθοδοξία εν όλω.

Πάντα αγαπούσα και αγαπώ την ιστορία και δίχως να είμαι κατά κύριο λόγο ιστορικός, έχω μελετήσει συχνά ιστορικά θέματα. Και προσπαθώ να βελτιώνω τα εργαλεία μου, τη μεθοδολογία μου, να διευρύνω τις πηγές μου.

Και η ίδια η μνήμη, ως πηγή, πρέπει να περάσει από κριτική βάσανο. Εντούτοις, δίνει κάτι που καμιά άλλη πηγή δεν έχει δώσει, κανείς δεν έχει ακόμα καταγράψει.

Και εκτός των άλλων, μου δίνει τη συγκίνηση και το κίνητρο, να συνεχίσω... Επί της ουσίας είμαι μεσοδρομίς, αλλά και μόλις άρχισα.

Αν κάποιοι ισχυρίζονται ότι το μέλλον του χριστιανισμού είναι στην Αφρική, δεν θα διαφωνούσα. Ίσως και το μέλλον της Ορθοδοξίας, παρά πληγές, παραλείψεις και λάθη. Η ιστορία αυτή αξίζει να ειπωθεί γιατί βλέπω σ' αυτή αυτό που πολλοί, οι περισσότεροι, στην πατρίδα μου και στην Εκκλησία μου δεν βλέπουν. Και μήτε υποψιάζονται πως υπάρχει...

Στην Αφρική, οι Κικούγιου, ζήτησαν τον Χριστό τον ελευθερωτή. Και αυτό είναι και πρέπει να είναι η καρδιά της αφρικανικής ορθόδοξης πίστης και πνευματικότητας. Ας μην το ξεχνά κανένας από τους εργάτες του Ευαγγελίου.

Προσωπικά και Γιορτινά - Βιβλιοπαρουσίαση

Τα blogs είναι ένας προνομιακός χώρος προσωπικής έκφρασης. Από μύχιες σκέψεις, αφηγήσεις, ποίηση, λογοτεχνικές και εικαστικές αναζητήσεις, μέχρι θέματα που αφορούν την επικαιρότητα, την πολιτική και κοινωνική ζωή, θέματα επιστημονικά, παιδαγωγικά, στην περίπτωσή μου και θεολογικά, στεγάζονται εδώ, σχηματίζοντας ένα πολύχρωμο μπουκέτο από άνθη του καλού και του κακού, του αγρού και του θερμοκηπίου, από ρόδα και αγκάθια...

Ανάμεσά τους και κάποια πιο ταπεινά γραψίματα που αφορούν νέα προσωπικά και οικογενειακά, ζητήματα που μοιάζουν με φιλικό κουβεντολόι και περισσότερο αφορούν ανθρώπους οικείους, ή κατ' επέκταση όποιον άλλο ενδιαφέρεται και συνεπώς καλείται να μετέχει στη λύπη ή τη χαρά.

Δυο προσωπικά νέα αφορά αυτή η ανάρτηση, που η χρονική τους σύμπτωση είναι συγκυριακή.

Το πρώτο ότι ολοκληρώθηκε μια μακρόχρονη διαδικασία και ήδη μετατάχθηκα σε θέση ΕΔΙΠ στη Θεολογική Σχολή Αθήνας, στο Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας. Από Δευτέρα, 6 Νοεμβρίου θα είμαι εκεί για να διακονήσω πρωτίστως το μάθημα της Ιεραποστολής, το οποίο ανασυστάθηκε με απόφαση του Τομέα, καθώς και το μάθημα του Διαθρησκειακού Διαλόγου, αλλά και να βοηθήσω στα Θρησκειολογικά μαθήματα του Τμήματος καθώς και στο υπό Ίδρυση Εργαστήριο Διαθρησκειακού Διαλόγου, με βάση την απόφαση του Τμήματος.

Το εικονιζόμενο έργο είναι

του Χρήστου Κεχαγιόγλου

Το δεύτερο είναι η παρουσίαση του βιβλίου μου, καρπό πολυετούς μελέτης στον άγιο Ιωάννη τον Χρυσόστομο, την Πέμπτη 9 Νοεμβρίου, 2017 στις 19:00, στην αίθουσα του Συνδέσμου Αιγυπτιωτών Ελλήνων,  3ης Σεπτεμβρίου 56, Αθήνα.

Θα μιλήσουν οι:
Σεβ. Μητροπολίτης Καμερούν κ. Γρηγόριος (Στεργίου)
π. Δημήτριος Μπαθρέλλος, καθηγητής ΕΑΠ
δρ. Φώτης Βασιλείου, βυζαντινολόγος.

Τη συζήτηση θα συντονίσει η βυζαντινολόγος δρ. Νίκη Τσιρώνη.

 Θα πω λίγα λόγια ως χαιρετισμό. Στις 9 Νοεμβρίου είναι συνάμα ημέρα μνήμης του Ηλία Βουλγαράκη και παράλληλα συμπίπτει με την ανασύσταση του μαθήματος της Ιεραποστολικής μετά από σχεδόν ένα τέταρτο του αιώνα.

Σας καλώ λοιπόν να μετάσχετε στη χαρά μου!

_______________________
Περισσότερα για το βιβλίο εδώ.

Αποσπάσματα από την εισαγωγή εδώ.

Μπορείτε να παρακολουθήσετε την εκδήλωση στο facebook event.

-------------------------------------

Η Προσέγγιση των Εθνικών κατά τον Άγιο Ιωάννη το Χρυσόστομο: Νέο Βιβλίο

Μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Μαΐστρος,

υπηρετώντας διττά τη σειρά Σπουδή των Πατέρων

και τη σειρά Ιεραποστολικές Σπουδές

το νέο μου βιβλίο.

Ακολουθεί ο πρόλογος.

Ἐὰν ταῖς γλώσσαις τῶν ἀνθρώπων λαλῶ καὶ τῶν ἀγγέλων, 

ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, γέγονα χαλκὸς ἠχῶν καὶ κύμβαλον ἀλαλάζων. (Α΄ Κορ. 13,1)

Σε μια παράδοση όπου η αλήθεια ταυτίζεται με την αγάπη, καθώς «ὁ Θεὸς ἀγάπη ἐστί» (Α Ἰω. 4,8), το ζήτημα της προσέγγισης του άλλου αποκτά χαρακτηριστικά ζωτικής σημασίας, ποιότητες που σχετιζονται με την αλήθεια της ζωής. Η πρόσδοση, εξάλλου, ενός νοήματος ζωής έξω από την αγάπη, η ανάπτυξη ενός ισχυρισμού ότι θα αληθεύει τυχόν κανείς χωρίς να αγαπά, συνιστά οξύμωρο η αντιφατικά αντίθετο σχήμα προς τη χριστιανική διδασκαλία, ήδη από την παύλειο και ιωάννειο καταγραφή και ερμηνεία της πολιτείας του ενυπόστατου θείου Λόγου. Με κορυφαίες τις παύλειες και ιωάννειες διατυπώσεις, η σύνολη αρχέγονη παράδοση της Εκκλησίας συνομολογεί την πλήρη ταύτιση αλήθειας και αγάπης στην Αγία Τριάδα.

Με τριαδικό τρόπο καλούμαστε να βιώνουμε τη ζωή μας και να υπάρχουμε εν κοινωνία. Και ασφαλώς η κοινωνία αυτή δεν περιορίζεται σε ένα κλειστό σύνολο ανθρώπων, αντίθετα εκτείνεται απεριόριστα, όπου υπάρχουν άνθρωποι, ακόμα και στους εχθρούς.

Η βίωση αυτής της κλήτευσης στον μετανεωτερικό μας κόσμο, τον κόσμο μιας παγκοσμιοποιημένης οικονομίας, η οποία όμως δεν συνεπάγεται συνάμα και μια ουσιαστική ανθρώπινη κοινότητα, μια οικουμενική ενότητα η έστω μια στοιχειώδη αδελφοσύνη και εύρυθμη κοινωνική συνύπαρξη, είναι ζήτημα σύνθετο.

Άλλοτε η δική μας «αλήθεια» οχυρώνεται σε ομάδες συμφερόντων έτοιμες να κατατροπώσουν όποιον τους αντιταχθεί, άλλοτε η αγάπη μας ξεχειλώνει χάνοντας τη διάκριση ταυτότητας και ετερότητας, φεύγοντας από την υπηρεσία της αλήθειας και τελικώς αυτοακυρούμενη.

Κι ενώ οι ποικίλες κοινωνικές ιεραρχίες και εξουσίες αυτοοργανώνονται γύρω από ομαδοποιήσεις, συχνά καθώς τείνουν προς την απολυτότητα (και κάθε εξουσία έχει από τη φύση της αυτή τη ροπή) οδηγούνται συνάμα σε μια κοινωνική «αίρεση»: εκλαμβάνουν το μέρος ως το όλον. Τεχνηέντως αγνοούν το υπόλοιπο, τους «άλλους», και επικεντρώνονται στο δίκιο της ομάδας, στην οποία προσδίδουν διαστάσεις ψευδεπίγραφης καθολικότητας. [Ασφαλώς εν προκειμένω δεν αναφέρομαι στην Εκκλησία, η οποία δεν (πρέπει να) λειτουργεί ως ομάδα, αλλά ως το σώμα του Χριστού].

Η αυτοπεριχαράκωση οδηγεί στο φόβο του άλλου, από την καλλιέργεια του οποίου και αυτοαναπαράγεται, σε φαύλο κύκλο· η δε καλλιέργεια του φόβου οδηγεί μοιραία στη μισαλλοδοξία.

Ολότελα ξένοι προς τέτοιες νοσηρές καταστάσεις δεν είμαστε όσοι διακονούμε τον θεολογικό λόγο. Πέρα από τις πιο ακραίες τοποθετησεις που είτε επενδύουν στην αλήθεια σε βάρος της αγάπης είτε σε μια αγάπη που ξεχειλώνει σε βάρος της αλήθειας, ακυρώνοντας με τούτο το οξύμωρο τις ίδιες τις έννοιες, όπως δείξαμε εξαρχής, ακόμα και πιο μετρημένες τοποθετήσεις καλοπροαίρετων και καλόπιστων ανθρώπων έρχονται αντιμέτωπες με δυσχέρειες κατά την προσπάθεια πρακτικής σύνθεσης και εφαρμογής.

Καθώς καλούμαστε να ζήσουμε σε ένα παγκόσμιο χωριό, είναι αδύνατο πια, ακόμα κι αν εθελοτυφλούμε πλήρως, να αποφύγουμε την αντιμετώπιση του ζητήματος.

Εδώ έρχεται επίκουρος η εμπειρία, η μακραίωνη πείρα της παράδοσης, η κοινή συνείδηση των πατέρων των προ ημών και της Εκκλησίας, στη συγχρονική και διαχρονική της ενότητα εν Αγίω Πνεύματι.

Η πατερική εμπειρία δεν μπορεί ασφαλώς να μεταφέρεται άκριτα σε συνθήκες ανόμοιες, ούτε να τυγχάνει δουλικής μίμησης αλλά δημιουργικής αφομοίωσης, της οποίας όμως πρέπει να προηγηθεί η βαθιά κατανόηση και ερμηνεία στο ιστορικό της συγκείμενο.

Από τον πλούτο της παράδοσης επιλέξαμε να μελετήσουμε την πολύτιμη παρακαταθήκη του αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου για το ζήτημα της προσέγγισης των εθνικών. Η αλήθεια και η αγάπη έρχονται εδώ σε δημιουργικό διάλογο και με τη θεμελιώδη έννοια της ελευθερίας. Οι λόγοι της συγκεκριμένης επιλογής αναπτύσσονται διεξοδικά στην Εισαγωγή αυτής της εργασίας.

Το ερευνητικό μας ταξίδι ήταν μακρόχρονο, περιπετειώδες, κάποτε υπερβαλλόντως κοπιαστικό, αλλά ουδέποτε στερούμενο ενδιαφέροντος. Το ταξίδι αυτό μας αντάμειψε με νάματα πολύτιμα και ήταν αγωγός γνώσης και πείρας και πρόξενος συνεπώς μεγάλης χαράς.

Το ταξίδι επίσης ετούτο, αν και άθλημα μοναχικό, δεν ήταν ασυνόδευτο. Στην πορεία αυτή οφείλω να ευχαριστήσω τους καθηγητές μου: τον μακαριστό Μάρκο Ορφανό, τους Hans-Martin Barth και Hans-Jürgen Greschat. Ιδιαίτερα ευχαριστώ τον καθηγητή μου κ. Πέτρο Βασιλειάδη για την καθοδήγηση και επίβλεψή του και την καθηγήτρια κ. Δήμητρα Κούκουρα για την καθοδήγηση και την ενθάρρυνσή της.

Ο αρχιεπίσκοπος Αλβανίας Αναστάσιος, μορφή την παρουσία της οποίας θυμάμαι στη ζωή μου όσο μπορεί να ανακαλέσει η μνήμη μου, εμπλούτισε τη μεγάλη αγάπη μου για τη Θρησκειολογία και την Ιεραποστολική, φωτίζοντάς τα με την εμπειρία της πράξης, όσο μπόρεσα κοντά του να τη γευτώ.

Σε πολλούς φίλους οφείλω πολλά. Όμως, με το χρόνο, συζητήσεις, σκέψεις, ιδέες, που έχουν ασφαλώς κάποια καταγωγή και δεν γεννήθηκαν στο κενό, έχουν γίνει τόσο πολύ δικές μου, που δεν γνωρίζω πια που να αποδώσω τα οφειλόμενα. Όλοι έχουν συμμετοχή στο αποτέλεσμα.

Για ζητήματα τυποτεχνικής επιμέλειας οφείλονται πάρα πολλά στον φίλο ποιητή, φιλόλογο και επιμελητή εκδόσεων Δημήτρη Αρμάο, που σήμερα αναπαύεται μετά των δικαίων. Πολλά με δίδαξε και η μακαριστή πια επίσης φίλη επιμελήτρια κ. Άννα Περιστέρη καθ’ όλη τη διάρκεια των τελευταίων χρόνων. Ευχαριστώ εξάλλου τη Μυρτώ Μπαλή για τον κόπο και το μόχθο να μεταγράψει πρώιμο λείμμα της εργασίας μου από ένα παλαιότερο πρόγραμμα του υπολογιστή, σε σύγχρονο, συμβατό και επεξεργάσιμο. Η Δρ. Ελισάβετ Θεόκριτοφ, πολύτιμη φίλη και συνεργάτις σε όλο το διάβα των καιρών, μετέφρασε στα αγγλικά την περίληψη της εργασίας αυτής. Μεγάλη η οφειλή.

Ένα πρόσωπο ακόμα στάθηκε πάντα δίπλα μου και αδιάκοπα με ενθάρρυνε. Με τον τρόπο του μου υποδείκνυε μια οφειλή και γλυκά πάντα μου την υπενθύμιζε. Πρόκειται για τον Δρ. Θεολογίας κ. Ιωάννη Λάππα, αδελφικό φίλο του πατέρα μου, με τον οποίο μοιράζομαι πολλά κοινά, μεταξύ των οποίων και τη συμ-μαθητεία μας στον άγιο Ιωάννη το Χρυσόστομο. Πολλά οφείλω και στον φίλτατο μακαριστό καθηγητή Μιχ. Κ. Μακράκη, για παρόμοιους λόγους και όχι μόνο.

Η οικογένειά μου, η μητέρα μου, ο σύζυγός μου Δημήτρης και τα παιδιά μου, είναι καιρός να χαρούν μαζί μου, αφού τους παίδεψα τόσο πολύ.

Τώρα που ο πατέρας μου δεν είναι πια στη ζωή, ας χαρεί πια κι αυτός από ψηλά... Δεν έχω λόγια να εκφράσω τι σήμαινε για μένα ο Ηλίας Βουλγαράκης και τα όσα με δίδαξε για τη ζωή μέσα από το λόγο του και το παράδειγμά του. Εκείνος ήταν που μου ενέπνευσε την αγάπη στην Ιεραποστολική και τη Θεολογία. Μια θεολογία ανοιχτών οριζόντων, αγάπης πλέριας που έξω βάλλει τον φόβον (Α Ἰω. 4,18). Καθώς ο Ηλίας έφυγε νωρίς, πολλά έπρεπε να τα ανακαλύψω πάλι εκ νέου ακολουθώντας τα ίχνη του, κυρίως στα γραπτά του. Η εργασία αυτή είναι ελάχιστη οφειλή στο πρόσωπό του και του αφιερώνεται ολόψυχα.

Ξεκινώντας να χαίρομαι την ελευθερία που γεννά η ολοκλήρωση αυτού του έργου, ας πούμε τω Θεώ δόξα. Αναξίως μας αξίωσε...


Το βιβλίο θα το βρείτε εδώ:

Αποσπάσματα από το βιβλίο, ιδίως τα περιεχόμενα, στη σελίδα μου στην Academia.edu.

The Greek Pathway to Heaven

Alekos Fasianos, Hermes on the Bike

The Kingdom of God and the Kingdom of this Era

A daily report: It was still night when it happened, 7th November 2013. But such things always happen at night. Waking up at dawn, the information crashed us: They have invaded ERT, the public television headquarters, in Agia Paraskevi, Athens. It did not take us long, just a brief glance at the social media to realize what happened, and to rush there on the spot, in harmony with our Christian consciousness: “better too late, than not at all”.

According to St. John Chrysostom’s Paschal sermon,[1] read during the Eastern evening Holy Liturgy, the master of the Kingdom of God “is generous and accepts the last even as the first.” In this extended interpretation on the parable of the workers in the vineyard (Mt 20: 1-16), not only does John Chrysostom keep alive the hope of all people, but he also claims:

“Enter then, all of you, into the joy of our Lord.
First and last, receive alike your reward.
Rich and poor, dance together.
You who fasted and you who have not fasted, rejoice together.
The table is fully laden: let all enjoy it.
The calf is fatted: let none go away hungry.

Let none lament his poverty;
for the universal Kingdom is revealed.
Let none bewail his transgressions;
for the light of forgiveness has risen from the tomb.
Let none fear death;
for death of the Savior has set us free”.
Far from this idea of the heavenly Kingdom, injustice, poverty, isolation, marginalization, death, is what we experience in daily life. Especially in the current era of the Memorandum, the years of endless austerity, more than ever before do we lead our lives in the rhythm of the trumpets of hell, the spiral of death.
What is the narrow path leading to the Kingdom of Heaven? How do we serve and try to apply the second petition of the Lord’s prayer? How do we experience the Liturgy after Liturgy?

The People

 

The question is of existential importance nowadays, to us all. The answers differ, to a certain extent. Yet, social and political questions become vital, assuming as they do nowadays a life and death nature, in as far as public life delimits the human person to hitherto unheard of degree.
Greek society is experiencing an extreme deterioration of life conditions, inclusive of which are violent impoverishment, disrespect for private property, destruction of public infrastructure, a governmental disregard for the law and the function of democracy, all in a way that is usually unknown in peaceful times. But are our times peaceful, or is it just a myth? The victims of the austerity policies, i.e. the unemployed, the homeless, the sick, the elderly, and handicapped would not be able to tell the difference. The number of suicides has doubled and is currently the highest in Europe. The reduction of our GDP to 25% since 2008, the reduction of disposable income by 40%, can not be compared to those of peaceful times, but to that of a period of war. Political and economical analysts point out the structural problems of the EU, the fact that one’s surplus is the other’s deficit, the clasp between centre and periphery, north and south, the lack of democracy within European structures, the withdrawal of politics on the heels of the advance of the markets and capital. The problem of unworthiness and corruption of our own politicians is very closely linked to forms of dependence, from whence power de facto derives.
In addition to structural problems, Greek society must face the rhetorical tactics of the Troika and EU officials, with their reference to the uniqueness of the Greek case and the respective uniqueness of the punishment we need to undergo, in order to cease being “naughty and lazy”, “counterproductive,” and so on. All this verbal derogation coming from sweep stereotypes and a deeply racist mentality, intended as they are to justify austerity measures and constant supervision until the debt is reduced to 75% of the GDP, is alarming in Greece. In this “experiment” land, however, as this country has been since the Troika’s arrival and intervention, the debt is escalating in reverse proportion to the reduction of the GDP, the so called (euphemistically speaking) “internal deflation” -- a situation that simply cannot be regulated or even smoothed by monetary and fiscal policies, outside the context of an independent currency. The external debt stood at the alarming level of 125% in 2008, and after the implementation of all these policies, including a huge PSI haircut, it is estimated to reach 175% by the end of 2013. The production structure and the infrastructure of the country are rapidly destroyed. It is being often pointed out, by independent sources, that the catastrophe is unique, even when compared to previous IMF intervention paradigms, anywhere in the world. These worries of experts in finances are being shared by the people, at a cognitive and an experiential level. The Greek people would be willing to make sacrifices, face sparseness and increase efforts, if these amounted to some solid hope for them and their country. The case not being such, but rather a one-way path leading to a long, torturing and asphyxiating dead-end, it is creating defensiveness and atavistic worries, combining historical experiences with present attitudes, simplifying it to the dangerous idea of “repetition of history”.

The Church, as the Body of Christ 

 

The touch of faith is needed more than ever to the people, not only to strengthen and inspire, not only as a means for them to endure and transform suffering into freedom, but also in order to create bonds of love and unity within society. It is the trust in God that will allow people not to despair, but to resist in a loving and bond-creating way. It is love of God that will help overcome fear, prioritize reason over irrational instinctive reaction, over the temptation to do injustice to the even weaker, and seek an individualistic salvation; for in contrast to these, the Christian view, our dream and our striving lever, is the kingdom of God. Moreover, it is the universal character of the faith in Christ, that will allow us to combat social segmentation and automatism by thinking of all people as one body, the body of Christ. The love for our enemies can really be experienced as an empowering way to deal with one’s enemies, not by submission or self-destruction, but by reaching out to them, by overcoming a dangerous defensiveness with a creative openness.
Political terms like “solidarity”, gain their full conceptual depth as understood by faith. And faith cannot remain on the level of individual theoretical contemplation, since it obtains its full meaning when incarnating in the Church, in the ecclesia, an ancient Greek word denoting the fundamental collective function of democracy. Having been “western” for many years, having experienced the individualism, isolation and solitude of western postmodern societies, we are learning again to understand the need for communion, for receiving communion with the blood and body of resurrected Christ.

The Administration of the Church 

 

The Administration of the Church of Greece is being faced with a multitude of challenges. Part of them has to do with the protection of church property from plundering under lawful pretexts and ostensible legitimacy, as is the case with all property, public and private, in these days. It has to cope with the inability to appoint new priests, unless they are willing to work on a voluntary basis. It has to comfort and meet with the real needs of the people. The Church is organizing social networks, giving out 80.000-100.000 portions of food on a daily basis through parish or metropolitan community soup kitchens. Had it not been for this Church activity, we would have had thousands of deaths on starvation. The Church is taking care of handicapped people, drug addicts and victims of domestic violence (mostly women), and is even creating medical centers for the poor, in all substituting a welfare state in many regards. If it hadn’t been for that activity, Greek society would have exploded much earlier, but it is still difficult to foresee what may yet happen.
And here come the questions and doubts as to the character of philanthropy as an aspirin, where the remedy of this cancer is of a political and social nature. Yet, the Church has done more than charity to criticize the system and the applied policies: it has been vocal via decisions of the Holy Synod,[2] and public statements such as the strict public letter of Archbishop Hieronymos to the ex Prime minister Loucas Papadimos[3] concerning the true predatory and unjust nature of the PCI, and many many pleads and sermons preached by individual metropolitans. However, the media cartel, on the one hand, and the sense of a distinction in roles, which creates hesitation and self-censorship, along with the structural and administrative interdependence with the State, on the other, do not allow the Church as administration to speak up, or its voice to be heard more clearly. So is also the case with the major combat against racism, and the extreme right wing Nazi party. The Church has pointed out the absolute conflict between such ideas and practices and the Christian gospel, but seems somehow hesitant or unwilling to condemn officially and synodically the ideas that create this form of criminal violence, or enter into radical war with the supporters of this monstrosity. We, as Christians, are called to fulfill our duties on the grassroots level.

Epilogue 

 

Greece, becoming as it does more and more like Latin America, experiencing impoverishment, injustice, a dramatic widening of the social gap between the rich and the poor in what had been a more unified society, the destruction of the middle class, authoritarianism and totalitarianism to the point of complete fall of democracy, murderous racial violence, violence arising from the state and oppression in order to pass inhuman measures against its own people, misinformation and psychological war, the termination of public TV – a coup d’ état in the stricter sense -- depression in both psychological and financial terms, taxation and administration of a colonial nature, crime and lawlessness, must now explore and experience the liberating nature of faith, the truthfulness to the gospel as evangelion. Furthermore, the rediscovery of the Greek patristic tradition and theology, that criticizes wealth based on usury and monetary investments (financial bubbles not yet being known in their times), gives us ways, tools and wisdom to understand faith as love to one’s brethren and as an inspiration to freedom and justice.

---

[1] http://www.orthodoxchristian.info/pages/sermon.htm vis. 8/11/2013.

[2] The encyclical “To the People” (5-8/10/2010) , http://www.ecclesia.gr/greek/holysynod/anakoinothenta/proslao2010.pdf (vis. 8/11/2013).

[3] http://tvxs.gr/news/ellada/skliri-epistoli-ieronymoy-pros-ton-loyka-papadimo  2/2/12 ((vis. 8/11/2013).

***********************************************************

 Το άρθρο αυτό γράφτηκε για το περιοδικό  Uppdrag Mission, όπου και δημοσιεύτηκε στα Σουηδικά:

Μια Επιστημονική Αντιγραφή

ΕΥΗ ΒΟΥΛΓΑΡΑΚΗ-ΠΙΣΙΝΑ, Ανοιχτό Βιβλίο

[Σπουδή στη σχέση χρώματος και κλίμακας του γκρι, στο ατελιέ ΚΕΧ. Ακρυλικό σε χαρτόνι]

Έγραφα κάτι σχετικό με τον τομέα της επιστημονικής μου ειδίκευσης, δηλαδή την Ιεραποστολική. Είχα απλώσει γύρω μου, στο γραφείο, στο χαλί, στο τραπεζάκι τη μισή μου επιστημονική βιβλιοθήκη… Συγκεκριμένα, τα βιβλία που σχετίζονταν άμεσα και στενά με το θέμα και τα έχω διαβάσει πολλές φορές και στο παρελθόν. Ένα ξεσκόνισμα χρειαζόμουν. Ανάμεσά τους ένα ανάτυπο από άρθρο του Ηλία Βουλγαράκη στο περιοδικό Θεολογία, το 1969, με τίτλο «Σύντομος Ιστορία της Επιστήμης της Ιεραποστολής». Κείμενο 78 σελίδων, με παλιά τυπογραφικά στοιχεία, τέτοια στα οποία τα γυαλιά μου με προδίδουν. Με σημερινά τυπομετρικά δεδομένα, θα έβγαινε ένα βιβλίο πάνω από 160 σελίδες. Δεν είναι όμως μόνο τα γράμματα ή η ελαφριά καθαρεύουσα. Είναι ο επιστημονικός λόγος, πολύ σχολαστικός και λεπτομερειακός, καθώς και η ζαλάδα των πληροφοριών σε ένα ζήτημα που καταφανώς δουλεύτηκε, αν όχι εξαντλητικά, πάντως με στόχο την πληρότητα. Ένα από τα κείμενα που για ευνόητους λόγους μένουν συνήθως στα αζήτητα.

Ένα ακόμα βιβλίο, με τον υποσχόμενο τίτλο Ιεραποστολική, [Θεσσαλονίκη 1999], του Χρήστου Κ. Βάντσου, καθηγητή στο Ποιμαντικό της Θεσσαλονίκης, δεν μπορούσε να λείπει από τη στοίβα των βιβλίων μου. Στις προσωπικές μου σημειώσεις είχα καταγράψει ότι για το θέμα μου υπάρχουν σχετικές αναφορές στις σελίδες 13-20. Τίτλος κεφαλαίου: «Η Ιεραποστολική ως Μάθημα. Εξέλιξη της Ιεραποστολικής».

Με μια γρήγορη ανάγνωση διαπιστώνω ότι στο κεφάλαιο δεν υπάρχει καμία αναφορά στο όνομα του πατέρα μου, Ηλία Βουλγαράκη, παρότι υπήρξε ο ιδρυτής του κλάδου στην Ελλάδα. Σημειώσεις εξάλλου δεν υπάρχουν, παρά μόνο μία σε εκλαϊκευτικό ημερολογιακό κείμενο Ρώσου ιεραποστόλου, μεταφρασμένο στα ελληνικά. Η υποσημείωση κολλάει στη γενική διαπίστωση ότι «ρώσοι ιεραπόστολοι ανέλαβαν τη διάδοση του Χριστιανισμού στη Σιβηρία», σ. 14.

Παρακάτω ακολουθούν πολύ ενδιαφέρουσες πληροφορίες για την προϊστορία της Επιστήμης της Ιεραποστολικής:

«Σαν παράδειγμα αναφέρουμε την περίπτωση του Ιβάν του Δ΄, ο οποίος, μετά την κατάληψη του Καζάν το 1655 από τα ρωσικά στρατεύματα έστειλε, αμέσως τον περίφημο τότε αρχιεπίσκοπο Γκούρου [sic! σ.σ. πρόκειται για τον αρχιεπίσκοπο και άγιο Γκούρι, που απαντά και εξελληνισμένα ως Γουρίας] με την γραπτή οδηγία να κάνει το ιεραποστολικό του έργο με πολλή αγάπη και χωρίς καμμιά καταπίεση», σ. 15.

Την ίδια όμως πληροφορία, πιο ανεπτυγμένη και με επιπρόσθετες πληροφορίες την βρίσκουμε στον ΗΒ 1969, σ. 53.

Αμέσως παρακάτω ακολουθεί η αναφορά στην οδηγία της τσαρίνας Άννας, ΧΒ 1999, σ. 15 που αντιστοιχεί στον ΗΒ 1969, σ. 53.

Αναφορά σε συνοδική εγκύκλιο στην Κίνα, ΧΒ, σ. 15 που αντιστοιχεί σε ΗΒ, σ. 54.

Περιληπτική αποτύπωση άλλων πληροφοριών, στην ίδια σελίδα, που αντιστοιχούν στις σελίδες 53-57 του ΗΒ.

Αναφορά στην Εκκλησιαστική Ακαδημία του Καζάν, αυτόθι, που αντιστοιχεί σε ΗΒ, σ. 57 εξ. Εδώ ο καθηγητής Νικόλαος Ιβάνοβιτς Ιλμίνσκι γίνεται κατά την αντιγραφή «Ιλ Μίσκιγ» (sic)!

***

Στη Βιβλιογραφία, στο τέλος του βιβλίου, περιλαμβάνει ο Χρήστος Βάντσος το άρθρο του Ηλία Βουλγαράκη, καθώς και άλλα έργα του. Διερωτάται όμως κανείς, τι νόημα έχει μια φουσκωμένη βιβλιογραφία, δίχως τις αντίστοιχες παραπομπές; Και μάλιστα σε επιστημονικό σύγγραμμα που παραπέμπει επιλεκτικά εδώ ή εκεί;

Δεν θα κρίνω γενικά την επιστημονική αρτιότητα του ως άνω συγγράμματος του Χρ. Βάντσου. Κατά καιρούς και σε συνάφεια με συγκεκριμένο θέμα ενδέχεται να αναφέρω και να κρίνω συγκεκριμένες απόψεις. Αλλά εδώ δεν τίθεται θέμα επιστημονικής αρτιότητας μόνο...

Καταγράφω συνεπώς τα στοιχεία και αφήνω την κρίση σε άλλους συναδέλφους ως προς το ζήτημα του επιστημονικού ήθους.

Ο πατέρας μου, αν ζούσε, πιθανότατα να χαμογελούσε με συγκατάβαση και πιθανότατα να μη με άφηνε να γράψω ένα τέτοιο κείμενο.

Το κείμενο όμως δεν το γράφω για τον πατέρα μου. Και δεν το γράφω ούτε για την αποκατάσταση κάποιας αδικίας.

Το γράφω για τα μάτια των παιδιών μου, που αγωνίζονται για μια καλύτερη παιδεία.

Το γράφω για τα μάτια των μαθητών μου στο σχολείο και των οικογενειών τους, που θυσιάζουν τόσα πολλά για μια θέση σε ένα ΑΕΙ, που ίσως δεν σέβεται τον εαυτό του.

Το γράφω, γιατί μεγάλη πολεμική έχει ξεσπάσει κατά της ακαδημαϊκής θεολογίας, λες και η άγνοια είναι εγγύηση μεγαλύτερης πνευματικότητας και πίστης.

Το γράφω, γιατί ο μεγαλύτερος κίνδυνος για τη θεολογία –ακαδημαϊκή ή άλλη– είναι εκ των έσω. Από τους κακούς υπηρέτες της, όπως άλλωστε και κάθε άλλης επιστήμης ή υπόθεσης.

***

Το ένα κείμενο, επιστημονικό ανάτυπο, ένα χαμένο, καταχωνιασμένο βιβλιαράκι του 1969. Το άλλο, σύγγραμμα που χορηγήθηκε σε φοιτητές, του 1999. Το 1999 είναι η χρονιά του θανάτου του Ηλία Βουλγαράκη. Και ένα δικό μου άρθρο το 2013 γίνεται η αφορμή ανακάλυψης μιας λαθροχειρίας.

Δυστυχώς, έτσι αντιλαμβάνομαι τη διακονία της περιοχής ευθύνης μου. Και έτσι. Γιατί αν κάτι μας κουράζει σε αυτό τον τόπο είναι η αναξιοκρατία.

Λοιπόν, ουδέν κρυπτόν υπό τον ήλιον. Χαμογελάμε, καθώς έρχεται η άνοιξη.