Παλίμψηστη Σιωπή

Πόλα Μπάαντερ, Εργασιακός Χώρος

Ανάμεσα σ’ αρχαίες κολώνες

Σε λιθάρια

Σφυρήλατα απ’ τα χέρια του Ηφαίστου

Διαβαίνει

               

Περιηγούμενος με την αφή

Πρόσωπα δροσερά

Σπασμένα κεραμικά

Παλιά χειρόγραφα

Βίους

Καραβοτσακισμένων ναυτικών

Φλεγόμενων νεαρών ανθών

Ή μαυροφορεμένων γυναικών

Ο περιπατητής της σκέψης

Συλλέγει λέξεις

Εικόνες θροΐσματα

Ψιθύρους μουσικές

Διαδρομές με ασυνέχεια

συνταιριάζει

Δεν τον νοιάζει

Που συνήθως

Ανούσια τα ευρήματα

Χαμένα μες στο θόρυβο

Τη σκόνη

Αναζητά ένα χαμένο ήθος

Του μέλλοντος ακόνι

Ολημερίς παλεύει

Σβήνει γράφει

Το ίδιο παλίμψηστο

Θέλει ν’ ακούσει τη σιωπή

Να του μιλήσει

Αττίλας 3

Σε ένα παιχνίδι σκακιού, οι Βρυξέλλες είναι τα άλογα που δυναμικά παρεμβαίνουν, υπερπηδώντας εμπόδια στην υπηρεσία του βασιλιά. Η λογιστική λογική των Βρυξελλών επικουρεί και επικαλύπτει την επεκτατική οικονομική πολιτική της Γερμανίας και έρχεται να συναντήσει την προσπάθειά της για διείσδυση στην ενεργειακή αγορά, μέσω της καθυπόταξης των κρατών της νοτιανατολικής Ευρώπης. Συνάμα, ένας ακραίος ηθικιστικός, τιμωρητικός και νομικιστικός λόγος της ψυχρής σταχομαζώχτρας βασίλισσας είναι το προπέτασμα καπνού, ενώ τα όντως ζητούμενα είναι το φυσικό αέριο, το πετρέλαιο, ο ήλιος, με όρους νομής αποικιοκρατικού τύπου.

Οι δικές μας ευθύνες είναι μια άλλη συζήτηση, και δεν πρέπει βεβαίως να παραγνωρίζονται. Αλλά ο ψευδής εαυτός της λογιστικής λογικής είναι φανερός εξαρχής. Ακόμα και λάθη υπολογισμών ομολογούνται χωρίς συνέπειες, χωρίς να οδηγείται κανείς σε αμφισβήτηση του αρχικού μοντέλου.

Έρχεται όμως η ώρα που η λογική της φαινομενολογίας των αριθμών βρίσκεται σε ολοένα μεγαλύτερο χάσμα από την πραγματικότητα. Πόσο επικίνδυνοι μπορεί να είναι όσοι δεν προβλέπουν την επίδραση των αποφάσεών τους στην πραγματική οικονομία, ή όσοι επενδύουν ακριβώς σε μια λογική καταστροφής, η οποία όμως άπαξ και εκκινήσει δεν υπάρχει τρόπος να σταματήσει;

Όλες οι λογιστικές λογικές για τη φορολόγηση των καταθέσεων στις κυπριακές τράπεζες θυμίζουν παιδικό παιχνίδι, με δραματικές όμως διαστάσεις. Τόσο δραματικότερες, όσο ανεπίγνωστα απέχει το παιχνίδι από τη ζωή.

Ποια η αξία επιμέρους διαφοροποιήσεων ή ψευδοδιλημμάτων, όπως μικρές ή μεγάλες καταθέσεις, μικρότερο ή μεγαλύτερο ποσοστό φορολόγησης; Ποια η αξία των εκατέρωθεν διαψεύσεων; Είτε με τη μία είτε με την άλλη επιλογή έχει σημάνει το τέλος της χρηματοπιστωτικού πυλώνα της Κυπριακής Δημοκρατίας. Και οι παράγοντες της πραγματικής οικονομίας καταλαβαίνουν τις διαστάσεις του κινδύνου για την Ευρώπη συνολικότερα και προειδοποιούν τους χαρτογιακάδες των Βρυξελλών. Οι τελευταίοι μοιάζουν να πάσχουν από αυτιστικό σύνδρομο.

Τι μένει λοιπόν σε έναν λαό που το βόρειο μέρος της χώρας του τελεί ακόμη σήμερα υπό κατοχή; Η λύση των απελπισμένων είναι να πουλήσουν τρέλα. Δεν μένει κάτι άλλο.

Εξάλλου, η απόσυρση των ρωσικών κεφαλαίων από την Κύπρο και κατ' επέκταση από τη ζώνη του ευρώ, η προβλεπόμενη αναδίπλωση και αναδιοργάνωση του τραπεζικού τομέα της Ρωσίας προκειμένου να παραμείνουν τα ρωσικά κεφάλαια εντός της επικράτειάς της, πιστεύει κανείς ότι θα αφήσει ανεπηρέαστη την οικονομία της Δυτικής Ευρώπης;

Η πολιτική μυωπία και η τιμωρητική μονομανία της Μέρκελ και των ευρωπαϊκών συμφερόντων που εξυπηρετεί θα τινάξουν όλη την Ευρώπη στον αέρα. Έχουν ήδη σημάνει οι καμπάνες του τέλους, καμπάνες ισχυρότερες και από το κλείσιμο μιας τράπεζας. Πάμε για δραματική ανακύκλωση μιας κρίσης, που χορτασμό δεν έχει.

Πέρα από οποιανδήποτε λογική ευσεβών πόθων, διαφαίνεται ήδη ξεκάθαρα ότι η Ρωσία θα εξαναγκαστεί να ανταπαντήσει, ερχόμενη σε ευθεία σύγκρουση με τη Γερμανία. Η έπαρση και η ύβρις πληρώνονται πολύ ακριβά. Η καταστροφή θα είναι πρωτοφανής. Εκτός εάν... Εκτός εάν τιναχτούν όλα τα σχέδια στον αέρα...

Σε κάθε περίπτωση όμως η ζημιά έχει ήδη γίνει και δεν είναι επανορθώσιμη.

Σαρακοστή κάθε Μέρα μέχρι το Πάσχα

Έριν Κόουντ, Συλλαβόγριφος.

Τεντώθηκε σαν γάτα. Χάρηκε το κορμί της και το κορμί του. Χουζούρεψε δίπλα του ώρα πολλή. Εκείνος κοιμόταν. Οι σκέψεις της έτρεχαν από το ένα στο άλλο, δίχως κόπο, δίχως βιάση, δίχως ιδιαίτερη τάξη και σειρά. Η μεγαλύτερη θα ερχόταν αύριο με τον άντρα της και το αμίμητο εκείνο μικρό, που έφερνε το γέλιο ακόμα και με το κλάμα του. Ο μικρός θα έβγαινε σήμερα. Ίσως να ξύπναγε αύριο κατά τη μία. Οι δυο τους θα πέρναγαν το βράδυ. Σαν να μην είχαν έγνοιες, σαν να μην είχανε παιδιά, σαν να μην είχανε περάσει τα χρόνια.

Δεν θα άκουγαν ειδήσεις. Θα έβαζαν τραγούδια, θα έπιναν κόκκινο μπρούσκο κρασί. Θα απόκρευαν, με δυο μπριζόλες στο τζάκι. Μια σαλάτα, λίγο ρύζι. Τίποτε άλλο. Η απλότητα είχε κατακτηθεί με τα χρόνια. Η απλότητα ταίριαζε με τη γύμνια. Δεν είχες να κάνεις το ένα ή το άλλο, ένα κολαστήριο από δουλειές, για να αποκάμεις οριστικά πριν αρχίσει η γιορτή. Η γιορτή ήταν εκεί, μεταξύ τους. Ήταν το βράδυ της συγνώμης… Συγχωρέθηκαν όλα, όλα λησμονήθηκαν… Ένα γέλιο κι ένα σμίξιμο χωρίς βαρίδια, η καλύτερη γιορτή… Δεν ήθελε να τελειώσει το απόγευμα. Δεν βιαζόταν να έρθει το βράδυ…

Σάλεψε κι εκείνος χουζουρλίδικα και ζήτησε καφέ. Ήπιαν τον καφέ, αργά, κάναν τα τσιγάρα τους. Είχε νυχτώσει για καλά. «Θα ψήσουμε;» τον ρώτησε. «Σηκώνομαι», της είπε.

Έφερε τα ξύλα τα ψιλά, τα στοίβαξε, φούντωσε η φωτιά αμέσως. Η ώρα κόντευε 9. Άνοιξε την τηλεόραση. «Τηλεόραση;» τον ρώτησε εκείνη, που δεν την είχε περιλάβει στα σχέδιά της. «Σήμερα έχουμε το θέμα της Κύπρου, πρέπει να δούμε», της είπε.

Άνοιξαν την τηλεόραση. Ο νεοεκλεγείς πρόεδρος, με όψη και κουστούμι που απέπνεαν σιγουριά, εξηγούσε στον κυπριακό λαό το προσωπικό του δράμα και τα διλήμματά του. Επεσήμαινε το θάρρος που χρειάζονταν οι αποφάσεις του.

Ακολούθησαν κι άλλοι κι άλλοι, ένα κομπολόι από δηλώσεις. «Εφάπαξ θα είναι η φορολόγηση των καταθέσεων», διαβεβαίωνε ο πρόεδρος και το ζευγάρι κοιτάχτηκε.

«Μάλλον τον πιστεύουν», μονολόγησε εκείνος.

«Αυτό είναι το αστείο, πως πιθανότατα τον πιστεύουν», δευτέρωσε κι εκείνη.

Βγήκαν οι μπριζόλες. Ανόρεχτα και σιωπηλά έφαγε το ζευγάρι, με την αίσθηση ότι το ίδιο έργο το είχε ξαναδεί

Ήπιαν το κρασί, και ήπιαν κι άλλο, κι άλλο. Δεν τσούγκρισαν, όπως λογάριαζαν.

«Από αύριο Σαρακοστή», της είπε με νόημα.

«Ναι από αύριο και κάθε μέρα, μέχρι το Πάσχα», κούνησε το κεφάλι της συναινώντας στο αυτονόητο.

Καθαρή Δευτέρα

Έργο του ζωγράφου Σπύρου Βασιλείου

Καθαρή Δευτέρα
Στο βουνό όλη μέρα
Πετάω τον αητό

Προσμένω να φυσήξει
Καλούμπα ν' αμολήσει
Χέρι σταθερό

Τραβώ σκοινιά και τρέχω
Φιλοδοξίες έχω
Ψηλά στον ουρανό

Περήφανος κοιτάζω
Στα νέφη και ρεμβάζω
Σημάδι αμυδρό

Ο νους γλυκοχαζεύει
Ωσότου μου ξεφεύγει
Το σκοινί ορμητικό

Ο αητός μου στροβιλίζεται
Απείθαρχος λικνίζεται
Και κλαίω με λυγμό

Μα με φωνάζει η μάνα
Να φάω τη λαγάνα
Να παρηγορηθώ

ΥΓ. Nόθο είδος η λογοτεχνία για παιδιά. Νόθο και η ποίηση για παιδιά. Παίζοντας όμως κανείς με παιδιά έχει καμιά φορά τη διάθεση να μιλήσει στη γλώσσα τους. Μήπως και κερδίσει κάτι από την παιδικότητά τους. Αυτό είναι μια ανάμνηση από παλιότερους, πιο ξέγνοιαστους καιρούς.

Ραδιοκύματα

Δεν έχει ύφος, δεν έχει στιλ.

Δεν έχει καμιά ομορφιά.

Καμιά χάρη.

Δεν εξωραΐζεται με τίποτα.

Είναι μια άχαρη και ξερή απόλυση 6 φίλων από το Ραδιόφωνο της Εκκλησίας της Ελλάδος. Κάποιων που τον στήριξαν από τη σύστασή του εργαζόμενοι εκεί εθελοντικά στις αρχές.

Των πρώτων 6 από τους 13 εν συνόλῳ που δεν υπέγραψαν τις παράλογες απαιτήσεις για μείωση μισθού κατά 53%. Οι άλλοι θα ακολουθήσουν τις επόμενες μέρες.

Μου τέλειωσαν τα λόγια, μου σώθηκε η εξυπνάδα....

Συγχαρητήρια στον κ. Αλέξανδρο Κατσιάρα, τον διευθυντή για το κατόρθωμά του.

Ζούμε τον καρνάβαλο... Και σε όσους ντύθηκαν "εκκλησιαστικοί παράγοντες", καλή Σαρακοστή.

Οι μάσκες έπεσαν πριν έρθει Καθαρή Δευτέρα.

Τώρα δεν θέλετε εθελοντές, το γνωρίζουμε πια. Θέλετε πειθήνιους εργαζόμενους του βασικού μισθού.

Να μας διδάξουν το ήθος της εν Χριστῴ ελευθερίας.

Ετοιμάσατε καλά λοιπόν το έδαφος του ιδιώτη επενδυτή…

Πεταλώσατε τον ψύλλο.

Ούτε ψύλλος στον κόρφο σας.

Καλά κούλουμα…

Μια Επιστημονική Αντιγραφή

ΕΥΗ ΒΟΥΛΓΑΡΑΚΗ-ΠΙΣΙΝΑ, Ανοιχτό Βιβλίο

[Σπουδή στη σχέση χρώματος και κλίμακας του γκρι, στο ατελιέ ΚΕΧ. Ακρυλικό σε χαρτόνι]

Έγραφα κάτι σχετικό με τον τομέα της επιστημονικής μου ειδίκευσης, δηλαδή την Ιεραποστολική. Είχα απλώσει γύρω μου, στο γραφείο, στο χαλί, στο τραπεζάκι τη μισή μου επιστημονική βιβλιοθήκη… Συγκεκριμένα, τα βιβλία που σχετίζονταν άμεσα και στενά με το θέμα και τα έχω διαβάσει πολλές φορές και στο παρελθόν. Ένα ξεσκόνισμα χρειαζόμουν. Ανάμεσά τους ένα ανάτυπο από άρθρο του Ηλία Βουλγαράκη στο περιοδικό Θεολογία, το 1969, με τίτλο «Σύντομος Ιστορία της Επιστήμης της Ιεραποστολής». Κείμενο 78 σελίδων, με παλιά τυπογραφικά στοιχεία, τέτοια στα οποία τα γυαλιά μου με προδίδουν. Με σημερινά τυπομετρικά δεδομένα, θα έβγαινε ένα βιβλίο πάνω από 160 σελίδες. Δεν είναι όμως μόνο τα γράμματα ή η ελαφριά καθαρεύουσα. Είναι ο επιστημονικός λόγος, πολύ σχολαστικός και λεπτομερειακός, καθώς και η ζαλάδα των πληροφοριών σε ένα ζήτημα που καταφανώς δουλεύτηκε, αν όχι εξαντλητικά, πάντως με στόχο την πληρότητα. Ένα από τα κείμενα που για ευνόητους λόγους μένουν συνήθως στα αζήτητα.

Ένα ακόμα βιβλίο, με τον υποσχόμενο τίτλο Ιεραποστολική, [Θεσσαλονίκη 1999], του Χρήστου Κ. Βάντσου, καθηγητή στο Ποιμαντικό της Θεσσαλονίκης, δεν μπορούσε να λείπει από τη στοίβα των βιβλίων μου. Στις προσωπικές μου σημειώσεις είχα καταγράψει ότι για το θέμα μου υπάρχουν σχετικές αναφορές στις σελίδες 13-20. Τίτλος κεφαλαίου: «Η Ιεραποστολική ως Μάθημα. Εξέλιξη της Ιεραποστολικής».

Με μια γρήγορη ανάγνωση διαπιστώνω ότι στο κεφάλαιο δεν υπάρχει καμία αναφορά στο όνομα του πατέρα μου, Ηλία Βουλγαράκη, παρότι υπήρξε ο ιδρυτής του κλάδου στην Ελλάδα. Σημειώσεις εξάλλου δεν υπάρχουν, παρά μόνο μία σε εκλαϊκευτικό ημερολογιακό κείμενο Ρώσου ιεραποστόλου, μεταφρασμένο στα ελληνικά. Η υποσημείωση κολλάει στη γενική διαπίστωση ότι «ρώσοι ιεραπόστολοι ανέλαβαν τη διάδοση του Χριστιανισμού στη Σιβηρία», σ. 14.

Παρακάτω ακολουθούν πολύ ενδιαφέρουσες πληροφορίες για την προϊστορία της Επιστήμης της Ιεραποστολικής:

«Σαν παράδειγμα αναφέρουμε την περίπτωση του Ιβάν του Δ΄, ο οποίος, μετά την κατάληψη του Καζάν το 1655 από τα ρωσικά στρατεύματα έστειλε, αμέσως τον περίφημο τότε αρχιεπίσκοπο Γκούρου [sic! σ.σ. πρόκειται για τον αρχιεπίσκοπο και άγιο Γκούρι, που απαντά και εξελληνισμένα ως Γουρίας] με την γραπτή οδηγία να κάνει το ιεραποστολικό του έργο με πολλή αγάπη και χωρίς καμμιά καταπίεση», σ. 15.

Την ίδια όμως πληροφορία, πιο ανεπτυγμένη και με επιπρόσθετες πληροφορίες την βρίσκουμε στον ΗΒ 1969, σ. 53.

Αμέσως παρακάτω ακολουθεί η αναφορά στην οδηγία της τσαρίνας Άννας, ΧΒ 1999, σ. 15 που αντιστοιχεί στον ΗΒ 1969, σ. 53.

Αναφορά σε συνοδική εγκύκλιο στην Κίνα, ΧΒ, σ. 15 που αντιστοιχεί σε ΗΒ, σ. 54.

Περιληπτική αποτύπωση άλλων πληροφοριών, στην ίδια σελίδα, που αντιστοιχούν στις σελίδες 53-57 του ΗΒ.

Αναφορά στην Εκκλησιαστική Ακαδημία του Καζάν, αυτόθι, που αντιστοιχεί σε ΗΒ, σ. 57 εξ. Εδώ ο καθηγητής Νικόλαος Ιβάνοβιτς Ιλμίνσκι γίνεται κατά την αντιγραφή «Ιλ Μίσκιγ» (sic)!

***

Στη Βιβλιογραφία, στο τέλος του βιβλίου, περιλαμβάνει ο Χρήστος Βάντσος το άρθρο του Ηλία Βουλγαράκη, καθώς και άλλα έργα του. Διερωτάται όμως κανείς, τι νόημα έχει μια φουσκωμένη βιβλιογραφία, δίχως τις αντίστοιχες παραπομπές; Και μάλιστα σε επιστημονικό σύγγραμμα που παραπέμπει επιλεκτικά εδώ ή εκεί;

Δεν θα κρίνω γενικά την επιστημονική αρτιότητα του ως άνω συγγράμματος του Χρ. Βάντσου. Κατά καιρούς και σε συνάφεια με συγκεκριμένο θέμα ενδέχεται να αναφέρω και να κρίνω συγκεκριμένες απόψεις. Αλλά εδώ δεν τίθεται θέμα επιστημονικής αρτιότητας μόνο...

Καταγράφω συνεπώς τα στοιχεία και αφήνω την κρίση σε άλλους συναδέλφους ως προς το ζήτημα του επιστημονικού ήθους.

Ο πατέρας μου, αν ζούσε, πιθανότατα να χαμογελούσε με συγκατάβαση και πιθανότατα να μη με άφηνε να γράψω ένα τέτοιο κείμενο.

Το κείμενο όμως δεν το γράφω για τον πατέρα μου. Και δεν το γράφω ούτε για την αποκατάσταση κάποιας αδικίας.

Το γράφω για τα μάτια των παιδιών μου, που αγωνίζονται για μια καλύτερη παιδεία.

Το γράφω για τα μάτια των μαθητών μου στο σχολείο και των οικογενειών τους, που θυσιάζουν τόσα πολλά για μια θέση σε ένα ΑΕΙ, που ίσως δεν σέβεται τον εαυτό του.

Το γράφω, γιατί μεγάλη πολεμική έχει ξεσπάσει κατά της ακαδημαϊκής θεολογίας, λες και η άγνοια είναι εγγύηση μεγαλύτερης πνευματικότητας και πίστης.

Το γράφω, γιατί ο μεγαλύτερος κίνδυνος για τη θεολογία –ακαδημαϊκή ή άλλη– είναι εκ των έσω. Από τους κακούς υπηρέτες της, όπως άλλωστε και κάθε άλλης επιστήμης ή υπόθεσης.

***

Το ένα κείμενο, επιστημονικό ανάτυπο, ένα χαμένο, καταχωνιασμένο βιβλιαράκι του 1969. Το άλλο, σύγγραμμα που χορηγήθηκε σε φοιτητές, του 1999. Το 1999 είναι η χρονιά του θανάτου του Ηλία Βουλγαράκη. Και ένα δικό μου άρθρο το 2013 γίνεται η αφορμή ανακάλυψης μιας λαθροχειρίας.

Δυστυχώς, έτσι αντιλαμβάνομαι τη διακονία της περιοχής ευθύνης μου. Και έτσι. Γιατί αν κάτι μας κουράζει σε αυτό τον τόπο είναι η αναξιοκρατία.

Λοιπόν, ουδέν κρυπτόν υπό τον ήλιον. Χαμογελάμε, καθώς έρχεται η άνοιξη.

Πορτραῖτα Δημιουργῶν – Ἐπιστημονικὸς Κύκλος 5

5

νομίζω ἀδελφέ μου

ἔχεις πιάσεις τὰ ταμπούρια

σὲ τόπο ὀχυρό, μελετημένο

καὶ προασπίζεσαι τὸ δίκιο

μὲ τὸν ὑπέροχό σου λόγο

γλαφυρό, γεμάτο ἱστορίες

παραβολὲς              στὰ χνάρια

μιᾶς ἀρχέγονης ρητορικῆς παράδοσης

ποὺ ἔγινε πιὸ δικὴ κι ἀπ’ τὴν ἀνάσα μας

καὶ δὲν σοῦ λείπει ἡ ἐπιστημοσύνη

ἢ τὸ σχῆμα της

γιατὶ μὲ ὅλες τὶς παραπομπὲς

ὁ λόγος σου μυρίζει ἐκλαΐκευση

ἀνάγκη νὰ διδάξεις

          νὰ ἡγηθεῖς κατ’ ἐπέκταση σὲ πλήθη

          ὅσο μικρὰ      πιστὰ ν’ ἀκολουθοῦν

τὸ ξέρω εἶναι παλιός μου γνώριμος ὁ πειρασμὸς

καὶ ὁ αἰχμηρός σου λόγος

λίγο ὑπερβαλλόντως κριτικὸς

καὶ μιὰ ὀκτάβα πάνω καταγγελτικὸς

νομίζω ἀδελφέ μου

δὲν σοῦ προσθέτουν ὅλα αὐτὰ

ἀλλὰ νομίζω

πὼς δὲν θὲς ν’ ἀκούσεις τὴ φωνή μου

πὼς δὲν ὑπάρχω προφασίζεσαι

μὲ περισσὴ σιγουριὰ

ἢ κρυμμένο τρόμο

ἴδιο τῶν ἀνθρώπων τῆς μάχης

νὰ μὴν ἐκτίθενται

[2011]

Λήθη, Λιθάρι, Χαρτί

 Ο Τάσος Σβορώνος, με τα παιδιά του, 

που απέκτησε σε μεγάλη ηλικία.

[Σχόλιο στο βιβλίο της Αρετής Γεωργοσοπούλου-Μακρέλ, Λίθοι στη Λήθη]

 

Ο πετροπόλεμος ήταν ένα από τα αγαπημένα μου παιχνίδια όταν ήμουν μικρή. Το έκοψα μαχαίρι μόνο όταν μια δική μου πέτρα γέμισε μια λεκάνη με αίματα από το κεφάλι του καλύτερού μου φίλου. Ωστόσο ποτέ δεν είχα σκεφτεί να ρίξω λιθάρια στη λήθη. Αντίθετα, θεωρούσα τη λήθη μεγάλη αρετή, που ελευθέρωνε το νου από περιττά φορτία και την ψυχή από περιττές μνησικακίες.

Αυτή μου η προδιάθεση με δυσκόλεψε αρκετά και στο σχολείο, όπου συχνά η μνήμη με εγκατέλειπε και χρειαζόταν τη βοήθεια της κρίσης και της συστηματικής οργάνωσης και ταξινόμησης των πραγμάτων, προκειμένου να βοηθηθεί.

Εντούτοις, η διαφύλαξη της μνήμης είναι μια λειτουργία τουλάχιστον εξίσου πολύτιμη. Ιδίως όταν πρόκειται για συλλογική μνήμη.

Τότε που η μνήμη γίνεται επίγνωση, χώρος, κριτήριο, προσανατολισμός, έμπνευση. Η μνήμη δεν έχει μια συντηρητική παρελθοντολογική διάσταση. Αλλά γίνεται μνήμη παρόντος και μέλλοντος.

Με το πρώτο της βιβλίο 33% Αντάρτης η Αρετή Γεωργοσοπούλου-Μακρέλ ζωντάνεψε τη ζωή ενός ανθρώπου, που με το ψυχικό του σθένος ξεπέρασε τη σωματική του αναπηρία και μπήκε στην αντίσταση, γεμάτος νιότη και ενθουσιασμό. Η πείρα των δραματικών όσο και αντιφατικών αυτών στιγμών τον γέρασε, τον άλλαξε, τον πίκρανε… Τον κατανίκησε σε κάποια, και σε άλλα τον ενδυνάμωσε… Ευκολοδιάβαστο, και ιδιαίτερα γοητευτικό για τη νεολαία, το βιβλίο ζωντάνεψε τις αγωνίες μιας γενιάς, από τα στενά σοκάκια του Πειραιά προς τους φαρδύτερους Αθηναϊκούς δρόμους… Κρατώντας πάντα την υποκειμενική σκοπιά του ήρωα στην αλήθεια του, η συγγραφέας εξερεύνησε τη γενικότερη αλήθεια εκείνων των χρόνων, με πρίσμα ειλικρινούς απορίας και εξερεύνησης.

Σαν ήρθε το δεύτερο δακτυλόγραφο της Αρετής στην πόρτα του εκδοτικού, η πρώτη διαπίστωση ήταν πως συνέχιζε και συμπλήρωνε την ίδια θεματική από μιαν εντελώς διαφορετική σκοπιά, αυτή του Σαμιώτη αγωνιστή Τάσου Σβορώνου. Η ιστορία του, από μόνη της πολύ συγκινητική, ξεκινά με την πραγματική φτώχεια των χρόνων του μεσοπολέμου, περνά στον πόλεμο και την εθελοντική επιστράτευση, από εκεί στη Μέση Ανατολή και στα “συρματοπλέγματα” και κατόπιν στις φυλακές, τις εξορίες, τα ξερονήσια, με ένα μικρό χαμογελαστό διάλειμμα, μέχρι και τα χρόνια της χούντας…

Η δεύτερη διαπίστωση ήταν η ίδια η ποιότητα της γραφής. Πιο γοητευτική και ώριμη… Για την ακρίβεια, δεν ήταν «διαπίστωση». Ήταν αίσθηση. Αίσθηση αναγνωστικής απόλαυσης. Και καθώς διάβαζα το δακτυλόγραφο, σκεφτόμουν πως, όταν κανείς γράφει ένα δεύτερο βιβλίο καλύτερο από το πρώτο του, τότε μάλλον μπορεί να λέγεται συγγραφέας…

Πώς τα κατάφερε η Αρετή, από δυο πρωινούς μερακλίδικους καφέδες στο τσαγαλί κουζινάκι του βιογραφούμενου να βγάλει αυτό το έργο, δεν ξέρω ακριβώς. Αλλά σε ταχυδακτυλουργό και συγγραφέα δεν ζητάς τα μυστικά της τέχνης του. Μόνο να τα μαντέψεις δικαιούσαι, κατακτώντας τον ίδιο δρόμο, ισάξια.

Αυτός ο απλός, αβίαστος και ρυθμικός λόγος, με ένα σεμνότατο ήθος, μας περνάει μέσα από όλα τα πάθη του 20ού αιώνα, τα πάθη αυτού του τόπου με τα αγκάθια του και τα ξερά λιθάρια. Ιστορικό και πολιτικό αφήγημα, αλλά και ψυχική ανατομία, πορτραίτα στελεχών μιας εξουσίας που για χρόνια κατέστρεφαν τον τόπο, οδηγώντας μια κοινωνία στο διχασμό και τον απόλυτο παραλογισμό.

Συνήθως, όχι πάντα, γράφω τα οπισθόφυλλα των βιβλίων που εκδίδουμε. Αυτό με καθιστά «κειμενογράφο», τουτέστιν συγγραφέα κειμένων με ειδικό χαρακτήρα, τρόπον τινά κατά παραγγελία, με σαφή χρηστικότητα και όχι αναγκαστικά απαιτήσεις λογοτεχνικές. Και η παραγγελία στα οπισθόφυλλα δίνεται από το χαρακτήρα του βιβλίου αλλά και τις εικαζόμενες ανάγκες της αγοράς.

Αλλά η Αρετή δεν είναι και πολύ χειραγωγήσιμη. Το κείμενο το συνδιαμορφώσαμε, αφού το συζητήσαμε πολύ και ίσως κάποια στιγμή και αρπαχτήκαμε. Γιατί η Αρετή δεν έχει το νου της κατά πρώτο λόγο στο συγγραφικό της όνομα, αλλά σε αυτό που θέλει και όντως έχει να πει. Αυτό που συναντά το σήμερα και κάνει το βιβλίο δραματικά επίκαιρο. Στη φράση μου «Ο αναγνώστης θα συγκινηθεί, και μέσα από τις δυσκολίες θα ανακαλύψει τη δύναμη του ανθρώπου, την ελπίδα και το χαμόγελο», μου πρόσθεσε το επαναστατικό πρόταγμα, «που καμιά εξουσία, όσο διεφθαρμένη και αν είναι, δεν μπορεί να τα σκιάσει». Και δεν αρκέστηκε σ’ αυτό. Πρόσθεσε και τούτο: «Και αυτή η στάση ζωής ήταν και θα είναι η δύναμή μας!»

 Μεταξύ εγκλωβισμού και ελευθερίας, 

συρματοπλεγμάτων και ανοιχτού πελάγους,

δακρύων και γλαυκού ουρανού, κάπως έτσι 

φαντάστηκα τον ήρωα και αποτύπωσα στο εξώφυλλο.

Ενέδωσα εγώ, Αρετή. Γιατί είναι κάποιες ώρες, που τα πρώτα έρχονται πρώτα και τα λοιπά έπονται. Και είναι τέτοιες ώρες οι σημερινές. Θα ήθελα και θα μπορούσα να πω πολλά ακόμα για σένα, αλλά δεν ξέρω αν θα το ήθελες εσύ. Είναι σίγουρα ότι κάποια στιγμή θα γίνεις δική μου ηρωίδα, μεταλλαγμένη σε ηρωίδα διηγήματος και θα εμβολιάσεις και άλλους ήρωες, καθώς στην πορεία της συνεργασίας μας γνωριστήκαμε πραγματικά.

Το ευχαριστήθηκα το βιβλίο σου, αγάπησα τον ήρωά σου, συγκινήθηκα, θύμωσα, απελπίστηκα, πόνεσα, ήλπισα ξανά με την ιστορία σου. Γιατί ο Τάσος Σβορώνος, υπό το πρίσμα της δικής σου ματιάς, ήταν και είναι άνθρωπος αμνησίκακος, συγχωρητικός, ήσυχος και δυνατός μέσα στη σιωπή. 

Λίθοι στη Λήθη, και ώριμη, δημιουργική μνήμη. Μνήμη που έχει το νου της στο αύριο τούτου του δαρμένου από τη θάλασσα τόπου. Υποδέχομαι κι εγώ τον ήρωα σαν τη γυναίκα του όρθια πάνω στα γλιστερά βράχια. Ο ήρωας γυρίζει στον τόπο του, και το βιβλίο ανοίγει πανιά. Καλοτάξιδο.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Το βιβλίο μόλις κυκλοφόρησε στα βιβλιοπωλεία.
Λίθοι στη Λήθη
33% Αντάρτης